Strona główna Proton Authenticator

Zalety i wady uwierzytelniania biometrycznego

W przypadku weryfikacji biometrycznej wystarczy przyłożenie kciuka, dźwięk głosu lub kształt twarzy, aby uzyskać dostęp do urządzenia lub konta.

Oto, jak działa uwierzytelnianie biometryczne, gdzie zawodzi i co oznacza dla twojej prywatności.

Czym jest uwierzytelnianie biometryczne?

Metody uwierzytelniania można podzielić na trzy rodzaje: 

  • Coś, co wiesz, na przykład hasło lub PIN
  • Coś, co masz, na przykład token zabezpieczający lub urządzenie
  • Coś, czym jesteś, na przykład odcisk palca lub skan twarzy

Uwierzytelnianie biometryczne należy do kategorii „coś, czym jesteś” i polega głównie na odwzorowywaniu cech fizycznych, choć może obejmować również elementy behawioralne, takie jak szybkość pisania lub wysokość i kąt, pod jakim trzymasz telefon. Istnieje wiele rodzajów uwierzytelniania, ale wiele osób codziennie korzysta z uwierzytelniania biometrycznego – odblokowuje telefony i dokonuje płatności za pomocą twarzy albo steruje urządzeniami domowymi za pomocą rozpoznawania głosu.

Jak działa uwierzytelnianie biometryczne?

Uwierzytelnianie biometryczne przebiega w czterech etapach, które przekształcają cechy fizyczne w możliwą do zweryfikowania tożsamość, bez przechowywania samych surowych danych biometrycznych.

Rejestracja

Gdy konfigurujesz rozpoznawanie odcisku palca lub twarzy, urządzenie pobiera próbkę biometryczną, taką jak skan odcisku palca lub mapa 3D twarzy. Ta próbka jest rejestrowana lokalnie na urządzeniu, a nie przesyłana na serwer.

Wyodrębnianie cech

System analizuje próbkę i wyodrębnia unikalne cechy, takie jak linie papilarne odcisku palca lub geometrię przestrzenną twarzy. Te cechy są przekształcane w szablon matematyczny – ciąg liczb, który reprezentuje twoje cechy biometryczne, nie zawierając rzeczywistego obrazu.

Bezpieczne przechowywanie

Szablon jest bezpiecznie przechowywany, zazwyczaj w dedykowanym układzie sprzętowym urządzenia. Rzeczywisty odcisk palca lub skan twarzy jest odrzucany. Zachowywana jest wyłącznie reprezentacja matematyczna i nie można na jej podstawie odtworzyć oryginalnego wzorca biometrycznego.

Dopasowywanie

Przy każdym uwierzytelnieniu urządzenie pobiera nową próbkę, wyodrębnia jej cechy i porównuje je z przechowywanym szablonem. Jeśli wynik podobieństwa przekroczy określony próg, uwierzytelnianie kończy się powodzeniem. Ten proces odbywa się w całości na urządzeniu, w ciągu milisekund.

Ponieważ dane biometryczne nigdy nie opuszczają urządzenia, a przechowywana jest wyłącznie reprezentacja matematyczna, ryzyko kradzieży odcisku palca lub twarzy jest znacznie mniejsze.

Rodzaje uwierzytelniania biometrycznego

Rozpoznawanie odcisku palca

Uwierzytelnianie za pomocą odcisku palca lub kciuka odwzorowuje unikalne linie papilarne, wiry i punkty minucji na opuszkach palców. Jest powszechnie stosowane do odblokowywania urządzeń i inteligentnych zamków do drzwi, a także przez organy ścigania i kontrolę graniczną do weryfikacji tożsamości. 

Nowszą alternatywą jest uwierzytelnianie za pomocą żył palca, które wykorzystuje światło bliskiej podczerwieni (NIR) do odwzorowania układu naczyń krwionośnych pod powierzchnią skóry. Ponieważ wzory żył są wewnętrzne i do ich wykrycia potrzebny jest żywy puls, trudniej je podrobić niż powierzchniowe odciski palców – dzięki temu są szczególnie przydatne w środowiskach o wysokim poziomie bezpieczeństwa, takich jak bankowość i centra danych.

Ograniczenia: Na powierzchniowe odciski palców mogą wpływać zabrudzenia, wilgoć, sucha skóra lub drobne urazy. Można je również odtwarzać na podstawie odcisków pobranych z powierzchni za pomocą zaawansowanych technik, dlatego uwierzytelnianie za pomocą żył palca zyskuje na popularności.

Rozpoznawanie twarzy

Rozpoznawanie twarzy odwzorowuje układ geometryczny twarzy – odległość między oczami, kształt linii żuchwy, głębokość oczodołów – i porównuje go z przechowywanym szablonem. Face ID firmy Apple wykorzystuje czujnik głębi podczerwieni do tworzenia mapy 3D, dzięki czemu znacznie trudniej oszukać ten mechanizm niż starsze systemy oparte na kamerach 2D. Poza odblokowywaniem telefonów rozpoznawanie twarzy jest stosowane w kontroli bezpieczeństwa na lotniskach, nadzorze w przestrzeni publicznej, a coraz częściej także w handlu i systemach płatności.

Ograniczenia: W porównaniu z innymi metodami biometrycznymi rozpoznawanie twarzy można łatwo zastosować bez wiedzy lub zgody osoby, której dotyczy.

Uwierzytelnianie za pomocą tęczówki

Uwierzytelnianie za pomocą tęczówki odwzorowuje skomplikowane wzory tęczówki (kolorowy pierścień wokół źrenicy) za pomocą fotografii NIR. Te wzory są wysoce indywidualne i pozostają stabilne przez całe życie, co czyni rozpoznawanie tęczówki jedną z najdokładniejszych dostępnych metod biometrycznych. Skanowanie siatkówki – powiązana, lecz odrębna technologia – odwzorowuje unikalny układ naczyń krwionośnych w tylnej części oka. Obie metody są stosowane w środowiskach o wysokim poziomie bezpieczeństwa, takich jak obiekty wojskowe, budynki rządowe i krajowe programy dokumentów tożsamości.

Ograniczenia: Metody te zazwyczaj wymagają specjalistycznego sprzętu wykraczającego poza standardowy aparat smartfona, co ogranicza ich powszechne stosowanie przez konsumentów. Na rozpoznawanie tęczówki mogą wpływać niektóre schorzenia oczu, odbicia od okularów lub noszenie kolorowych soczewek kontaktowych.

Rozpoznawanie głosu

Rozpoznawanie głosu analizuje fizjologiczne cechy traktu głosowego – kształt jamy ustnej, gardła i przewodów nosowych – które tworzą unikalną sygnaturę akustyczną. Różni się od rozpoznawania mowy (które transkrybuje to, co mówisz, zamiast identyfikować, kto to mówi). Uwierzytelnianie głosowe jest powszechnie stosowane w bankowości telefonicznej, systemach obsługi klienta i inteligentnych urządzeniach domowych, takich jak Alexa, Siri i Google Home.

Ograniczenia: Na głos mogą wpływać choroba, hałas w tle lub stan emocjonalny. Co ważniejsze, postępy w klonowaniu głosu przez AI sprawiły, że łatwiej jest podrobić wzorce głosu za pomocą krótkich próbek audio, co budzi obawy o bezpieczeństwo systemów opierających się wyłącznie na głosie.

Biometria behawioralna

W przeciwieństwie do biometrii fizycznej, którą zwykle sprawdza się tylko raz na początku sesji, biometria behawioralna wykorzystuje sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe do monitorowania zachowania w czasie. Te zachowania mogą obejmować szybkość i nacisk podczas pisania, wzorce korzystania z myszy i ekranu dotykowego, kąt trzymania telefonu lub używaną rękę oraz wzorce chodzenia lub poruszania się. Biometria behawioralna jest wykorzystywana głównie do wykrywania oszustw i ciągłego uwierzytelniania – działa po cichu w tle, oznaczając anomalie podczas aktywnej sesji.

Ograniczenia: Wzorce behawioralne mogą zmieniać się w zależności od kontekstu; stres, zmęczenie, uraz, a nawet nowa klawiatura mogą zmienić sposób pisania. Ma to również istotne konsekwencje dla prywatności, ponieważ ciągły monitoring behawioralny zbiera dane o użytkownikach na bieżąco, a nie tylko w jednym momencie uwierzytelniania, co pozwala zbudować bardzo wrażliwy i unikalny profil użytkownika.

Zalety uwierzytelniania biometrycznego

Korzystanie z weryfikacji biometrycznej ma wiele zalet, dlatego jest to jedna z najpopularniejszych metod logowania się lub potwierdzania tożsamości.

  • Wygoda: Nie trzeba niczego tworzyć, zapamiętywać ani przechowywać; wystarczy przedstawić twarz lub odcisk palca, aby uzyskać dostęp.

  • Szybkość: Weryfikacja może trwać krócej niż sekundę, dzięki czemu jest szybsza niż wpisanie hasła lub odczytanie kodu z aplikacji uwierzytelniającej.

  • Odporność na próby wyłudzenia informacji: Hakerzy nie mogą nakłonić cię do udostępnienia odcisku palca tak, jak mogą to zrobić z hasłem, a danych biometrycznych nie można wpisać na fałszywej stronie logowania.

  • Nieprzenoszalność: Nie można przypadkowo udostępnić odcisku palca tak, jak można ponownie użyć hasła lub doprowadzić do jego wycieku.

  • Dostępność: Weryfikacja biometryczna usuwa bariery dla użytkowników, dla których hasła, kody PIN lub pisanie są trudne, zmniejszając zależność od pamięci i sprawności manualnej.

Wady uwierzytelniania biometrycznego

Wady biometrii nie są liczne. Nie oznacza to jednak, że coś nie może pójść nie tak:

  • Nieodwracalność: Jeśli odcisk palca zostanie przejęty, nie można go zresetować tak jak hasła.

  • Ryzyko naruszenia danych: Jeśli szablony biometryczne zostaną skradzione, konsekwencje są trwałe i mogą dotyczyć każdego systemu, w którym używasz tej cechy biometrycznej obecnie i w przyszłości. 

  • Ograniczenia dokładności: Fałszywe odrzucenia blokują dostęp uprawnionym użytkownikom, a fałszywe akceptacje grożą przyznaniem dostępu niewłaściwej osobie.

  • Bariery dostępności: Urazy, schorzenia i czynniki środowiskowe mogą uniemożliwić niezawodne działanie uwierzytelniania biometrycznego.

  • Koszt i sprzęt: Wyspecjalizowane czujniki i wymogi bezpiecznego przechowywania mogą sprawić, że systemy biometryczne będą niepraktyczne dla mniejszych organizacji.

Uwierzytelnianie biometryczne a inne metody uwierzytelniania

Jak uwierzytelnianie biometryczne wypada na tle innych metod, takich jak hasła, aplikacje uwierzytelniające i sprzętowe klucze bezpieczeństwa? 

Porównanie

Biometria

Hasła

Aplikacje uwierzytelniające

Klucze sprzętowe

Bezpieczeństwo

Wysoka

Średnia

Bardzo wysoka

Bardzo wysoka

Wygoda

Bardzo wysoka

Wysoka

Średnia

Wysoka

Przystępność cenowa

Wysoka

Bardzo wysoka

Wysoka

Średnia

Możliwość unieważnienia

Nie

Bardzo wysoka

Bardzo wysoka

Wysoka

Pamiętaj, że najlepsza metoda bezpiecznego dostępu obejmuje więcej niż jedną metodę uwierzytelniania. Łączenie metod uwierzytelniania z różnych kategorii wykładniczo zwiększa bezpieczeństwo i dlatego uwierzytelnianie dwustopniowe (2FA) lub uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA) uznaje się za najlepszą praktykę. Bezpieczny menadżer haseł i aplikacja uwierzytelniająca są niezbędne do wspierania strategii uwierzytelniania biometrycznego.

Jak uwierzytelnianie biometryczne wpływa na prywatność

Jeśli dane biometryczne są przechowywane na urządzeniu, a nie po stronie serwera, jest to stosunkowo bezpieczna metoda uwierzytelniania. 

A nawet gdy są gromadzone i przechowywane, wiele jurysdykcji na całym świecie – w tym UE, Wielka Brytania, Brazylia, Republika Południowej Afryki, Chiny, Indie i Australia – klasyfikuje dane biometryczne jako dane wrażliwe lub dane szczególnych kategorii, zapewniając im wzmocnioną ochronę prawną. Jednak te przepisy o ochronie danych regulują wyłącznie sposób, w jaki organizacje chronią dane biometryczne; jeśli chodzi o ochronę urządzeń, biometria może wręcz obrócić się przeciwko tobie.

Na całym świecie sądy coraz częściej orzekają, że organy ścigania mogą zmusić cię do odblokowania urządzenia za pomocą biometrii, ponieważ przyłożenie palca lub spojrzenie w kamerę jest traktowane jako czynność fizyczna, a nie zeznanie. Te same systemy prawne zazwyczaj chronią hasła i kody PIN, które są uznawane za „zeznaniowe” i nie można wymusić ich ujawnienia. Oznacza to, że urządzenie zablokowane za pomocą Face ID może z prawnego punktu widzenia być łatwiejsze do otwarcia bez zgody użytkownika niż urządzenie zablokowane kodem.

Często zadawane pytania

Czy mogę używać uwierzytelniania biometrycznego w Proton Authenticator?
Czy można ukraść dane biometryczne?
Czy uwierzytelnianie biometryczne jest bezpieczniejsze niż hasło?
Co się stanie, jeśli dane biometryczne ulegną zmianie?