Proxy to dowolny serwer pośredniczący między Twoim urządzeniem a szerszą siecią, np. internetem. Serwer wirtualnej sieci prywatnej(nowe okno) (VPN) to szczególny rodzaj proxy, ale istnieje wiele innych rodzajów proxy. Choć jest to nieścisłe (i w rezultacie dezorientujące), sieci VPN są często przeciwstawiane serwerom proxy.

Dowiedz się więcej o tym, jak działa VPN(nowe okno)

W tym artykule przyjrzymy się temu, czym jest proxy, i przedstawimy omówienie różnych dostępnych rodzajów proxy. Przyjrzymy się również różnicom między serwerami proxy a sieciami VPN.

Czym jest proxy?

Proxy to serwer, który pośredniczy między Twoim urządzeniem a internetem. Oznacza to, że Twój ruch sieciowy przechodzi przez serwer proxy i trafia do internetu z wykorzystaniem jego adresu IP(nowe okno) i lokalizacji fizycznej. W związku z tym wszystkie serwery proxy:

  • Ukrywają Twój rzeczywisty adres IP przed stronami internetowymi (i innymi zasobami internetowymi, takimi jak serwery gier, uczestnicy sieci BitTorrent i serwery poczty), które odwiedzasz w internecie
  • Mogą służyć do zamaskowania Twojej rzeczywistej lokalizacji geograficznej

Połączenie między Twoim komputerem a serwerem proxy nie zawsze jest zabezpieczone szyfrowaniem, ale często tak jest. Jeśli połączenie jest zaszyfrowane:

  • Twój dostawca usług internetowych(nowe okno) (ISP) nie widzi, co robisz w internecie. Widzi tylko, że łączysz się z serwerem proxy.
  • Nie widzi również zawartości Twojego ruchu sieciowego (np. pobieranych przez Ciebie plików).

Co najważniejsze, ponieważ Twój ruch sieciowy przechodzi przez serwer proxy, który go szyfruje i odszyfrowuje, każdy, kto prowadzi ten serwer, może monitorować Twoją aktywność w internecie. Dlatego kluczowe jest korzystanie wyłącznie z zaufanego VPN(nowe okno), aby uzyskać dostęp do internetu.

Z technicznego punktu widzenia opisuje to serwer forward proxy, który znajduje się między Twoim komputerem a internetem. Z kolei reverse proxy działa jako brama między internetem a małą grupą serwerów. Klasycznym przykładem reverse proxy jest biurowy intranet, do którego dostęp z zewnątrz można uzyskać wyłącznie za pośrednictwem jednego serwera (reverse proxy).

Wszystkie serwery proxy omówione w dalszej części tego artykułu to serwery typu forward proxy.

Różnica między serwerem proxy a VPN

Jeśli rozumiesz, jak działają sieci VPN, może to brzmieć bardzo znajomo. Wynika to z faktu, że serwer VPN jest rodzajem zaszyfrowanego forward proxy. Kluczowe różnice między VPN a większością innych konfiguracji zaszyfrowanych serwerów proxy to:

  • VPN chroni całe Twoje połączenie internetowe, podczas gdy większość serwerów proxy należy konfigurować oddzielnie dla każdej aplikacji (np. przeglądarki lub klienta BitTorrent(nowe okno)).
  • Sieci VPN używają wysoce bezpiecznych protokołów VPN(nowe okno), takich jak OpenVPN i WireGuard®, które zapewniają dodatkowe warstwy bezpieczeństwa danych, w przeciwieństwie do zwykłego protokołu HTTPS stosowanego do zabezpieczania większości połączeń proxy.
  • Dostawcy VPN to podmioty komercyjne, często podlegające wnikliwej kontroli publicznej. Firmy oferujące VPN, takie jak Proton, inwestują mnóstwo czasu i pieniędzy w budowanie dużej i wysoce bezpiecznej infrastruktury sieciowej oraz opracowywanie zaawansowanych funkcji dla swojej społeczności.

Dowiedz się więcej o tym, jak działają sieci VPN(nowe okno)

Jak omówiono poniżej, komercyjne usługi proxy (inne niż VPN) istnieją, ale przewaga technologii VPN nad zwykłymi konfiguracjami proxy HTTP i SOCKS sprawia, że sektor ten jest znacznie mniej rozwinięty (a tym samym znacznie mniej otwarty na kontrolę) niż branża VPN.

Rodzaje proxy

Istnieje wiele różnych typów serwerów proxy. Gdy ludzie odnoszą się po prostu do proxy lub serwera proxy bez dodatkowego kontekstu, zazwyczaj mają na myśli proxy SOCKS lub HTTP.

SOCKS proxy

SOCKS to niskopoziomowy protokół internetowy, który nie interpretuje ruchu sieciowego. Oznacza to, że po prostu przekazuje cały ruch bez prób analizowania, czym on jest. Dzięki temu nadaje się do zwykłego przekazywania wszelkiego rodzaju ruchu internetowego, w tym ruchu korzystającego z takich protokołów, jak:

  • protokół transferu plików (FTP)
  • POP3 i SMTP (używane do wysyłania i odbierania wiadomości e-mail)
  • Internet Relay Chat (IRC)
  • BitTorrent

W szczególności zdolność SOCKS do przesyłania ruchu BitTorrent jest popularnym powodem korzystania z serwerów proxy SOCKS, które bywają nazywane „torrent proxy”. Ze względu na dużą przepustowość często zużywaną podczas korzystania z torrentów publiczne serwery proxy SOCKS mogą być bardzo obciążone.

Obsługa protokołu HTTPS jest wbudowana w protokół SOCKS i często służy do zabezpieczania połączeń z serwerami proxy SOCKS.

SOCKS4 pozostaje najpopularniejszą wersją SOCKS używaną przez serwery proxy, ale najnowszą wersją jest SOCKS5. Zapewnia on operatorom proxy różne sposoby uwierzytelniania użytkowników, dając im większą kontrolę nad tym, kto korzysta z serwera. Na przykład komercyjne serwery proxy mogą używać SOCKS5, aby upewnić się, że tylko płacący klienci mogą łączyć się z ich serwerami. Korzyści dla osób korzystających z proxy SOCKS5 w porównaniu z SOCKS4 są jednak minimalne.

HTTP proxy

Protokół HTTP (Hypertext Transfer Protocol) łączy strony internetowe i inne zasoby w sieci World Wide Web. Serwery proxy HTTP są obsługiwane przez bardzo szeroką gamę aplikacji i programów korzystających z protokołu HTTP, w szczególności przez przeglądarki.

Chociaż opieranie się na protokole HTTP w pewnym stopniu ogranicza serwery proxy HTTP, pozwala im to również działać na wyższym poziomie. Oznacza to, że rozumieją i interpretują ruch sieciowy, co jest przydatne do takich celów, jak:

  • Filtrowanie zawartości sieci (np. usuwanie banerów oraz niepotrzebnych, a nawet niebezpiecznych skryptów)
  • Ograniczanie dostępu do stron internetowych i innych zasobów internetowych (np. treści dla dorosłych)
  • Zapisywanie w pamięci podręcznej multimediów i zawartości w celu poprawy wydajności

Umożliwia to również serwerowi proxy wykonywanie czynności, z których wiele osób może nie być zadowolonych, takich jak:

  • Cenzurowanie zawartości sieci (np. treści politycznych)
  • Wstrzykiwanie banerów reklamowych i złośliwego kodu — jest to szczególny problem w przypadku bezpłatnych serwerów proxy HTTP

Połączenia HTTP nie są domyślnie bezpieczne, co pozwala Twojemu dostawcy usług internetowych (ISP) i innym stronom trzecim na monitorowanie Twojego ruchu sieciowego. Połączenia można jednak zaszyfrować za pomocą protokołu HTTPS, który zabezpiecza cały ruch internetowy. Serwery proxy HTTP, które używają protokołu HTTPS do zabezpieczenia połączenia z serwerem proxy, są często nazywane serwerami proxy HTTPS.

Web proxy

Web proxy to serwer proxy HTTP, z którym łączysz się bezpośrednio w oknie przeglądarki, bez konieczności pobierania oprogramowania ani konfigurowania ustawień proxy w przeglądarce. Większość z nich jest darmowa, co zazwyczaj stanowi wadę, ponieważ wiele z nich finansuje swoją działalność poprzez wstrzykiwanie banerów, reklam i innych (potencjalnie złośliwych) skryptów do okna Twojej przeglądarki.

W rzeczywistości wiele serwerów web proxy zakłóca przeglądanie stron do tego stopnia, że korzystanie z internetu staje się niemal niemożliwe.

Przezroczyste proxy

Przezroczyste serwery proxy pośredniczą między Twoim urządzeniem a internetem, ale nie są czymś, z czym łączysz się celowo. W rzeczywistości możesz nawet nie wiedzieć, że z nich korzystasz.

Uzasadnione zastosowania przezroczystych serwerów proxy obejmują portale Wi-Fi, na których logujesz się w publicznych hotspotach Wi-Fi, oraz filtry blokujące nieodpowiednie treści w sieciach Wi-Fi udostępnianych przez biblioteki publiczne lub szkoły. Mniej chlubne zastosowania obejmują cenzurowanie legalnych treści z powodów politycznych, społecznych lub religijnych.

Adres URL proxy

Adres URL proxy nie jest prawdziwym proxy, lecz adresem internetowym, który przekierowuje do innego adresu URL. Może być przydatny do omijania cenzury, gdy dany adres URL jest zablokowany.

Tor

Sieć anonimowości Tor przekierowuje połączenia przez wiele węzłów, szyfrując połączenie za każdym razem. Każdy węzeł działa jako serwer proxy i jest prowadzony (przynajmniej w teorii(nowe okno)) przez wolontariuszy.

Prywatne proxy

Prywatne (lub zamknięte) proxy to każdy prywatnie prowadzony serwer proxy, który nie jest publicznie dostępny. Prawdopodobnie najczęstszym przykładem jest odwrotne proxy, używane przez firmę w roli bramy do wewnętrznych zasobów korporacyjnych, ale dość powszechne jest też konfigurowanie przez osoby prywatne zdalnych, prywatnych serwerów proxy (które mogą być VPN-ami), aby omijać cenzurę.

Warto jednak zauważyć, że takie osobiste, prywatne serwery proxy i VPN-y nie chronią Twojej prywatności tak dobrze(nowe okno) jak komercyjne usługi VPN, ponieważ własność adresu IP serwera proxy można łatwo powiązać z Tobą.

Jeśli masz konto Proton VPN Professional lub Proton Business Suite, możesz skonfigurować dedykowane adresy IP(nowe okno), które pozwolą Ci zapewnić bezpieczny, segmentowany dostęp do zasobów SaaS i lokalnych Twojej organizacji. Te dedykowane adresy IP można opisać jako prywatne serwery proxy VPN.

Komercyjne proxy

Komercyjne proxy (w odróżnieniu od VPN) to płatna usługa, która pozwala Ci połączyć się z serwerami proxy HTTP lub SOCKS prowadzonymi przez firmę. Połączenia te są prawie zawsze zabezpieczone przy użyciu HTTPS.

Większość komercyjnych serwerów proxy działa w centrach danych, choć usługi komercyjnego proxy oferujące rezydencyjne lub mobilne adresy IP to nowo powstająca branża.

Komercyjne serwery proxy są często kategoryzowane na podstawie poziomu prywatności, jaki oferują:

  • Współdzielone – serwer proxy (i powiązany z nim adres IP), który jest współdzielony z wieloma innymi klientami.
  • Półwspółdzielone – serwer proxy współdzielony z ograniczoną liczbą innych klientów (zazwyczaj trzema innymi).
  • Ekskluzywne lub dedykowane – masz na wyłączność proxy i powiązany z nim (statyczny) adres IP, choć warto zauważyć, że prawie zawsze oznacza to serwer wirtualny hostowany na maszynie fizycznej, która obsługuje wiele takich serwerów wirtualnych. Warto również zauważyć, że posiadanie wyłącznego IP zmniejsza prywatność, ponieważ adres IP można łatwo powiązać z Tobą.

Rezydencyjne i mobilne serwery proxy

Większość komercyjnych serwerów proxy działa w centrach danych i korzysta z adresów IP dzierżawionych od ISP. Te bloki adresów IP kontrolowanych przez centra danych są czasami blokowane (to popularna taktyka stosowana przez usługi streamingowe, które ograniczają geograficznie dostęp do swoich treści z przyczyn związanych z prawami autorskimi).

Rezydencyjne serwery proxy są obsługiwane bezpośrednio przez ISP, dlatego korzystają z adresów IP, które są nie do odróżnienia od „prawdziwych” adresów IP należących do adresów fizycznych. Z tego powodu są one prawie niemożliwe do zablokowania i zapewniają wyższy poziom szczegółowości podczas korzystania z proxy w celu sfałszowania Twojej lokalizacji.

Mobilne serwery proxy są bardzo podobne do rezydencyjnych, z tą różnicą, że są oferowane przez dostawców internetu mobilnego.

Publiczne proxy

Publiczne proxy jest dostępne dla każdego za darmo. Listy publicznych serwerów proxy są powszechnie dostępne w internecie, ale zdecydowanie odradzamy korzystanie z nich.

Wynika to z faktu, że nie sposób dowiedzieć się, kto prowadzi dany serwer, i nie ma żadnego powodu, by mu ufać. W rzeczywistości, skoro mogą oni szpiegować wszystko, co robisz online po połączeniu z serwerem, nie żądając niczego w zamian za czas i wysiłek włożony w utrzymanie serwera proxy, istnieje wiele powodów do podejrzliwości.

Publiczne serwery proxy są zazwyczaj oceniane na podstawie ich poziomu anonimowości.

  • Poziom 1 (transparentne proxy lub proxy buforujące) – nie należy ich mylić z transparentnymi proxy omówionymi wcześniej w tym artykule. Te serwery proxy w minimalnym stopniu ukrywają Twój adres IP. Jednak nadal pojawia się on w nagłówku żądania wysyłanego podczas łączenia się ze stronami internetowymi. Nie zapewniając żadnej skutecznej prywatności w internecie, proxy poziomu 1 są używane głównie do poprawy wydajności sieci poprzez buforowanie zawartości.
  • Poziom 2 (anonimowe proxy) – ten typ proxy zapewnia pewną prywatność w internecie, ukrywając Twój prawdziwy adres IP przed odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Nie próbuje on jednak ukrywać faktu, że korzystasz z serwera proxy. Powszechną praktyką jest, że serwery proxy ujawniają swoją tożsamość za pomocą nagłówków FORWARDED podczas wysyłania żądań stron.
  • Poziom 3 (proxy elitarne lub proxy o wysokiej anonimowości) – proxy poziomu 3 nie tylko ukrywa Twój prawdziwy adres IP, ale również nie ujawnia faktu korzystania z proxy odwiedzanym przez Ciebie stronom internetowym. Publiczne proxy poziomu 3 bywają bardzo popularne, co może też sprawić, że będą działać bardzo wolno.

VPN czy proxy? Dlaczego warto używać VPN

Jak już wspomnieliśmy, istnieje wiele różnych rodzajów proxy. Sieci VPN i komercyjne proxy są pod wieloma względami podobne i często służą do osiągania podobnych celów. Istnieją jednak istotne powody, dla których rynek VPN jest znacznie większy i bardziej rozwinięty niż rynek komercyjnych serwerów proxy:

Wybór należy oczywiście do Ciebie.