หากมีสิ่งหนึ่งที่ช่วยปกป้องข้อมูลส่วนบุคคล ทางการเงิน และการทำงานจากแฮกเกอร์ สิ่งนั้นก็คือรหัสผ่าน การใช้รหัสผ่านที่อ่อนแอซ้ำเป็นตัวการสำคัญในการละเมิดข้อมูลจำนวนนับไม่ถ้วน ทั้งที่เป็นปัญหาที่แก้ไขได้ง่ายอย่างยิ่ง
บทความนี้จะอธิบายว่าเหตุใดจึงต้องใช้รหัสผ่านที่รัดกุมและแตกต่างกันสำหรับแต่ละบัญชี รวมถึงวิธีสร้างและจดจำรหัสผ่านเหล่านั้น อุปสรรคที่ใหญ่ที่สุดคือสมองของมนุษย์ ซึ่งไม่ได้ถูกออกแบบมาให้จดจำรหัสผ่านที่รัดกุมอย่างแท้จริง และยิ่งไม่ต้องพูดถึงรหัสผ่านที่ไม่ซ้ำกันสำหรับแต่ละบริการที่ใช้งาน
โชคดีที่นี่คือสิ่งที่คอมพิวเตอร์ทำได้ดีเป็นอย่างยิ่ง วิธีที่ดีที่สุดในการสร้างและจดจำรหัสผ่านที่รัดกุมคือการปล่อยให้โปรแกรมจัดการรหัสผ่านที่ดีจัดการแทน
- เหตุใดจึงควรใช้รหัสผ่านที่รัดกุม
- วิธีสร้างและจดจำรหัสผ่านที่รัดกุม
- อะไรที่ทำให้รหัสผ่านรัดกุม
- ใช้อุปกรณ์ช่วยจำ
- ใช้ข้อความรหัสผ่านแบบสุ่ม
- ใช้เทคนิคการจำ
- ใช้โปรแกรมจัดการรหัสผ่าน
- ลองใช้ Proton Pass
- บทสรุป
เหตุใดจึงควรใช้รหัสผ่านที่รัดกุม
ความจำเป็นในการใช้รหัสผ่านที่รัดกุมน่าจะเป็นเรื่องที่ประจักษ์แก่ทุกคน แต่รายงานการละเมิดข้อมูลที่สร้างความเสียหายอย่างร้ายแรงเกือบทุกวัน(หน้าต่างใหม่)แสดงให้เห็นว่าไม่ใช่ทุกคนที่ดำเนินการเพื่อปรับปรุงความปลอดภัยของบัญชี
รหัสผ่านที่รัดกุมช่วยปกป้องข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ชื่อ ที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ และอื่นๆ ซึ่งอาจถูกนำไปใช้ในการโจรกรรมข้อมูลระบุตัวตนหรือการฉ้อโกง สำหรับการธนาคารออนไลน์ การช้อปปิ้ง หรือการทำธุรกรรมทางการเงินใดๆ รหัสผ่านที่รัดกุมมีความสำคัญอย่างยิ่งในการป้องกันการเข้าถึงรายละเอียดทางการเงินโดยไม่ได้รับอนุญาต เช่น หมายเลขบัตรเครดิต ข้อมูลบัญชีธนาคาร และประวัติการทำธุรกรรม
ในบริบทการทำงานระดับมืออาชีพ รหัสผ่านที่รัดกุมจะช่วยปกป้องข้อมูลที่ละเอียดอ่อนของบริษัท รวมถึงข้อมูลลูกค้า งานวิจัยที่เป็นกรรมสิทธิ์ และการสื่อสารภายในจากการถูกโจมตี
แฮกเกอร์มักใช้วิธีการโจมตีแบบสุ่มข้อมูลโดยใช้ซอฟต์แวร์สร้างคำเดาจำนวนมากเพื่อถอดรหัสผ่าน รหัสผ่านที่รัดกุมและซับซ้อนจะช่วยให้โปรแกรมเหล่านี้เดาได้ยากขึ้นมากก่อนที่มาตรการรักษาความปลอดภัยจะล็อกบัญชี นอกจากนี้ยังช่วยป้องกันการโจมตีโดยใช้พจนานุกรมซึ่งเป็นการทำงานผ่านฐานข้อมูลของคำและวลีทั่วไปเพื่อเดารหัสผ่าน
หลายคนใช้รหัสผ่านซ้ำกันในหลายบัญชี การใช้รหัสผ่านที่รัดกุมและไม่ซ้ำกันสำหรับแต่ละบัญชีจะช่วยให้มั่นใจได้ว่า หากบัญชีหนึ่งถูกโจมตี บัญชีอื่นๆ จะยังคงปลอดภัย
วิธีสร้างและจดจำรหัสผ่านที่รัดกุม
ก่อนจะกล่าวถึงโปรแกรมจัดการรหัสผ่าน ต่อไปนี้คือหลักการบางประการเพื่อทำความเข้าใจคำแนะนำด้านความปลอดภัยสำหรับรหัสผ่าน
อะไรที่ทำให้รหัสผ่านรัดกุม
รหัสผ่านที่รัดกุมจะมีความเอนโทรปีสูง นี่คือวิธีวัดว่ารหัสผ่านคาดเดาได้ยากเพียงใด ต่อไปนี้คือปัจจัยสำคัญบางประการในความเอนโทรปีของรหัสผ่าน:
- ความยาว: ควรกำหนดให้มีความยาวอย่างน้อย 12 ถึง 15 ตัวอักษร รหัสผ่านที่ยาวกว่ามักจะรัดกุมกว่า
- ความซับซ้อน: ใช้ตัวอักษรผสมกัน (ทั้งตัวพิมพ์ใหญ่และตัวพิมพ์เล็ก) ตัวเลข และสัญลักษณ์
- หลีกเลี่ยงการคาดเดาได้ง่าย: อย่าใช้รหัสผ่านที่เดาได้ง่าย เช่น “123456” “password” หรือ “qwerty”
- หลีกเลี่ยงข้อมูลส่วนบุคคล เช่น วันเกิด ชื่อสัตว์เลี้ยงหรือคนที่รัก หรือวันครบรอบ
- ความไม่ซ้ำกัน: แต่ละบัญชีควรมีรหัสผ่านเฉพาะของตัวเอง หากใช้รหัสผ่านซ้ำในหลายบริการ การละเมิดข้อมูลในบริการหนึ่งอาจส่งผลให้แฮกเกอร์สามารถเข้าถึงบริการอื่นๆ ทั้งหมดที่ป้องกันด้วยรหัสผ่านเดียวกันได้
ใช้อุปกรณ์ช่วยจำ
น่าเสียดายที่แม้รหัสผ่านเช่น h9!fdjhGH68%J@ จะปลอดภัย แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย (สำหรับมนุษย์) ที่จะจดจำ วิธีหนึ่งในการจัดการเรื่องนี้คือการนึกถึงวลีหรือประโยคที่จำได้ง่าย ตัวอย่างเช่น “รถคันแรกคือ Toyota ในปี 2009!”
จากนั้นสามารถเปลี่ยนวลีให้เป็นรหัสผ่านได้โดยใช้ตัวอักษรตัวแรกของแต่ละคำ ผสมกับตัวเลขและสัญลักษณ์ จากตัวอย่างข้างต้น รหัสผ่านอาจเป็น “MfcwaTi2009!”
ขั้นตอนสุดท้ายในการสร้างอุปกรณ์ช่วยจำที่ประสบความสำเร็จคือการเชื่อมโยงรหัสผ่านกับภาพในจินตนาการเพื่อช่วยให้จดจำได้ ตัวอย่างเช่น การนึกภาพรถคันแรกและปีที่ได้รับรถสามารถช่วยกระตุ้นความทรงจำเกี่ยวกับรหัสผ่านได้
ใช้ข้อความรหัสผ่านแบบสุ่ม
อีกทางเลือกหนึ่งคือการใช้กลุ่มคำที่สุ่มขึ้นมาแต่จดจำได้ง่าย ตัวอย่างเช่น “Blue Tiger Pizza Rainbow” (โดยเว้นวรรคระหว่างคำเพื่อเพิ่มความซับซ้อน) เครื่องมือแบบเรียบง่ายที่ช่วยสร้างข้อความรหัสผ่านแบบสุ่มนี้ด้วยตนเองได้เป็นอย่างดีคือ Diceware(หน้าต่างใหม่) หรือจะปล่อยให้โปรแกรมสร้างรหัสผ่านของ Proton ทำหน้าที่แทนก็ได้เช่นกัน นอกจากนี้ แอป Proton Pass ทั้งหมดก็สามารถสร้างข้อความรหัสผ่านแบบสุ่มที่รัดกุมได้ด้วย

ตามที่การ์ตูน XKCD(หน้าต่างใหม่) ข้างต้นได้อธิบายไว้ ข้อความรหัสผ่านแบบสุ่มในสไตล์ Diceware นั้นทั้งปลอดภัยและจดจำได้ง่าย
ใช้เทคนิคการจำ
เมื่อสร้างรหัสผ่านหรือข้อความรหัสผ่านที่ซับซ้อนอย่างเหมาะสมแล้ว ก็สามารถใช้เครื่องมือช่วยจำเพื่อช่วยให้จดจำได้ ซึ่งได้แก่:
- การทำซ้ำ: พิมพ์รหัสผ่านใหม่หลายๆ ครั้งเมื่อสร้างขึ้นเป็นครั้งแรก เพื่อช่วยฝังรหัสผ่านนั้นไว้ในความทรงจำ
- การนึกภาพ: จินตนาการถึงองค์ประกอบต่างๆ ของรหัสผ่านให้เป็นเรื่องราวหรือรูปภาพ สำหรับ “Blue Tiger Pizza Rainbow” อาจนึกภาพเสือสีน้ำเงินกำลังกินพิซซ่าใต้รุ้งกินน้ำ
- การใช้งานเป็นประจำ: เข้าสู่ระบบเว็บไซต์เป็นประจำโดยใช้รหัสผ่านแทนที่จะพึ่งพาการป้อนอัตโนมัติ ซึ่งจะช่วยกระตุ้นความจำผ่านการใช้งานบ่อยครั้ง
ทางออกที่แท้จริง: ใช้โปรแกรมจัดการรหัสผ่านที่ดี
ตอนนี้น่าจะสามารถสร้างรหัสผ่านที่รัดกุมและจดจำได้แล้ว อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องใช้รหัสผ่านที่รัดกุมและแตกต่างกันสำหรับทุกบริการที่ใช้งาน ในทางปฏิบัติ เป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้เลยสำหรับมนุษย์หากไม่มีการหันไปใช้เครื่องมือช่วยเหลือ
โปรแกรมจัดการรหัสผ่าน เช่น Proton Pass คือแอปที่สามารถสร้างและจดจำรหัสผ่าน (หรือข้อความรหัสผ่าน) ที่ปลอดภัยได้ไม่จำกัด ส่วนใหญ่จะทำงานข้ามแพลตฟอร์มและสามารถซิงค์รหัสผ่านในทุกอุปกรณ์ได้โดยอัตโนมัติ จึงสามารถเข้าถึงรหัสผ่านเหล่านั้นได้อย่างง่ายดายไม่ว่าจะอยู่ที่ใดหรือใช้อุปกรณ์ใดอยู่ก็ตาม

เมื่อมีโปรแกรมจัดการรหัสผ่าน ก็เพียงแค่สร้างและจดจำรหัสผ่านหลักเพียงชุดเดียวที่ใช้เพื่อเข้าถึงรหัสผ่านอื่นๆ ทั้งหมด และเนื่องจากต้องจดจำรหัสผ่านเพียงชุดเดียว จึงควรจะสามารถใช้เทคนิคที่ระบุไว้ข้างต้นเพื่อสร้างรหัสผ่านที่รัดกุมอย่างยิ่งได้
ลองใช้ Proton Pass
Proton Pass คือโปรแกรมจัดการรหัสผ่านฟรีและเป็นโอเพนซอร์สจากทีมงานผู้อยู่เบื้องหลัง Proton Mail ซึ่งเป็นบริการอีเมลที่ปลอดภัยที่ใหญ่ที่สุดและได้รับความน่าเชื่อถือมากที่สุดในโลก ด้วย Proton Pass รหัสผ่านจะได้รับการเข้ารหัสลับจากต้นทางถึงปลายทางตลอดเวลา แม้แต่ทางทีมงานเองก็ไม่สามารถเข้าถึงได้
แอปสำหรับเว็บ, Android, iPhone และ iPad มีการผสมผสานคุณสมบัติที่เป็นเอกลักษณ์ดังนี้:
- การป้อนอัตโนมัติ เพื่อการเข้าสู่ระบบเว็บไซต์และแอปบนมือถือได้อย่างง่ายดาย
- รองรับไม่เพียงแค่ชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านเท่านั้น แต่ยังรวมถึงบันทึกและข้อมูลบัตรเครดิตที่เข้ารหัสลับจากต้นทางถึงปลายทางด้วย
- มีระบบยืนยันตัวตนผ่านสองขั้นตอนในตัว แอปสามารถสร้างและป้อนอัตโนมัติรหัส 2FA ได้ ช่วยให้รักษาความปลอดภัยของบัญชีออนไลน์เพิ่มเติมได้อย่างง่ายดาย
- นามแฝง Hide-my-email ที่ช่วยปกป้องข้อมูลระบุตัวตนเมื่อลงทะเบียนใช้บริการออนไลน์ และปิดใช้งานอีเมลที่น่ารำคาญจากบริการเหล่านั้นได้อย่างง่ายดาย
- การแชร์รหัสผ่านอย่างปลอดภัย ซึ่งช่วยให้สามารถแยกประเภทและแชร์ข้อมูลการเข้าสู่ระบบ รายละเอียดการชำระเงิน และบันทึกกับครอบครัว เพื่อน และเพื่อนร่วมงานได้อย่างปลอดภัย
บทสรุป
รหัสผ่านที่รัดกุมเป็นส่วนสำคัญพื้นฐานของความปลอดภัยทางไซเบอร์ โดยทำหน้าที่เป็นแนวป้องกันแรกจากการเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต ช่วยปกป้องข้อมูลส่วนบุคคล ข้อมูลทางการเงิน และข้อมูลการทำงานที่ละเอียดอ่อน
เนื่องจากภัยคุกคามทางไซเบอร์มีความซับซ้อนมากขึ้น ความสำคัญของการใช้รหัสผ่านที่รัดกุมและไม่ซ้ำกันในบัญชีต่างๆ จึงเป็นเรื่องที่ไม่สามารถมองข้ามได้
อย่างไรก็ตาม วิธีเดียวที่จะใช้รหัสผ่านที่รัดกุมกับบริการเว็บต่างๆ ได้คือการใช้โปรแกรมจัดการรหัสผ่านที่ปลอดภัย (เช่น Proton Pass) ซึ่งจะช่วยรักษาความปลอดภัยให้กับชีวิตดิจิทัลในขณะที่เพียงแค่สร้างและจดจำรหัสผ่านหรือข้อความรหัสผ่านที่รัดกุมเพียงชุดเดียวเท่านั้น ส่วนโปรแกรมจัดการรหัสผ่านจะดูแลส่วนที่เหลือให้เอง






