Washington artık, gelecekte ChatGPT gibi ürünlere güç verebilecek modeller de dahil olmak üzere ABD’li teknoloji şirketlerinden çıkan en güçlü yeni yapay zeka modellerine erişimi kısıtlıyor. Önceki kullanıma sunma süreçlerinin aksine, OpenAI başlangıçta GPT-5.6’yı genel kullanıma sunamayacak.

Bu, bir yapay zeka ürününün genel erişime engellendiği ilk durum değil. Daha bu ayın başlarında Anthropic, yeni Fable 5 ve Mythos modellerinde kısıtlamalarla(yeni pencere) karşılaştı ve AB’nin erişim sağlamak için ABD yönetimine başvurması bile gerekti.

ABD’de yeni teknolojiler ortaya çıktıkça Avrupalı işletmeler geride kalıyor ve bu durum her yeni teknolojik gelişmeyle daha da hızlanıyor. Şu anda bu, yapay zeka modelleri anlamına geliyor. Ancak gelecekte daha da ileri giderek yazılım güncellemelerinin engellenmesine, hatta donanımların dışa aktarılmasının reddedilmesine kadar varabilir.

ABD hükümeti Amerikan teknolojisini kimin kullanacağına karar veriyor ve bunu yaparken Avrupa’nın geleceğini de belirliyor.

GPT-5.6 nedir?

GPT-5.6 aslında üç sürümden oluşuyor: Sol, Terra ve Luna. Her biri farklı bir kitleyi hedefliyor; Sol (amiral gemisi modeli) otonom yetenekler sunarken, Terra günlük işler için daha dengeli bir modeldir ve Luna hız ile uygun fiyat sunar (Sol’un 5 $ yazmak / 30 $ çıktı fiyatına kıyasla 1 $ yazmak / 6 $ çıktı.)

OpenAI, Sol’un “karmaşık işleri hızlandırmak için alt aracılardan yararlanarak tek bir aracının yeteneklerinin ötesine geçen” bir ‘ultra’ kipi ile en güçlü modeli olduğunu iddia ediyor.

Son aylarda giderek daha fazla işletme otonom sistemleri benimsiyor. Otonom yapay zeka aracıları, çoğu insanın aşina olduğu sohbet robotlarından farklı çalışır; kendi başlarına harekete geçmek üzere araçlara ve belleğe erişim sağlama yeteneğini büyük dil modellerinin (LLM’ler) doğal dil işleme yetenekleriyle birleştirirler.

Bu durum işletmeler için yeni bir olasılıklar dünyası sunuyor: Sınırlı kaynaklara sahip daha küçük işletmeler; basit idari görevleri, veri analizini, altyapı denetimini, risk izlemeyi veya müşteri hizmetlerini dış kaynaklara devredebilir. Aracılar, her boyuttaki işletme için verimliliği ve üretkenliği artırmak amacıyla mevcut iş akışlarına gömülü hale getirilebilir; yeni otonom modellere erişimin AB için kesilebilecek olması tam da bu yüzden endişe vericidir.

Bu eğilim devam ederse, Avrupalı işletmeler ABD teknolojisine olan bağımlılıkları nedeniyle küresel rakipleriyle rekabet edemeyerek geride kalacaktır.

ABD, GPT-5.6’nın sürümünü neden kontrol ediyor?

OpenAI, yayınlama duyurusunda(yeni pencere) yeni modelinin nasıl sunulacağını açıkladı:

“ABD hükümetiyle devam eden iş birliğimizin bir parçası olarak, bugünkü lansman öncesinde tarifelerimizi ve modellerin yeteneklerini ön izlemeye sunduk. Hükümetin talebi doğrultusunda, daha geniş kapsamlı bir sürümden önce, katılımı hükümetle paylaşılmış olan küçük bir güvenilir ortak grubu için sınırlı bir ön izleme ile başlıyoruz. Bu ön izleme sürecinde, daha geniş bir genel kullanıma sunma üzerinde çalışırken ortaklarla yakın test ve koordinasyon faaliyetlerine devam edeceğiz.”

Washington’da yeni ve güçlü yapay zeka modellerinin yaratabileceği potansiyel ulusal güvenlik riskleri konusunda endişeler dile getirildi. OpenAI, “GPT‑5.6’nın, kullanıcıların niyetlerini gizlemeye veya modeli kırmaya (jailbreak) çalıştığı durumlar da dahil olmak üzere, yasaklanmış siber yardımları reddedecek şekilde eğitildiğini” iddia etse de, “kararlı veya uyum sağlayabilen kötüye kullanımlara karşı tek bir önlemin yeterli olmadığını” da belirtiyor. Bu yeni model gerçek dünyada otonom eylemler gerçekleştirebileceğinden, hem yasal hem de suç teşkil eden amaçlar için daha güçlü bir araç olabilir.

Başkan Trump, 2 Haziran’da yapay zeka modelleri için Ağustos 2026’ya kadar yeni bir gizli kıyaslama sürecinin oluşturulmasını emreden bir başkanlık kararnamesi(yeni pencere) imzaladı. ABD hükümeti bu süreci “yapay zeka modellerinin gelişmiş siber yeteneklerini değerlendirmek ve bir yapay zeka modelinin ‘kapsam dahilindeki öncü model’ olarak belirleneceği eşiği saptamak” için kullanacak. Yapay zeka geliştiricileri artık öncü modelleri piyasaya sürmeyi planlamadan önce 30 güne kadar bir süre boyunca hükümete erişim sağlamak zorundadır.

OpenAI, “bu tür bir hükümet erişim sürecinin uzun vadede varsayılan hale gelmesi gerektiğine inanmadıklarını” belirtmiş olsa da, bu iyimserliklerini haklı çıkaracak kamuya açık bir kanıt bulunmuyor. OpenAI’ın kendisi bile siber çerçeveyi geliştirmek için hükümetle birlikte çalışıyor; bu da Big Tech’in çıkarlarına en uygun çerçeve için lobi faaliyeti yürütebileceği anlamına geliyor.

Avrupalı işletmeler neden endişelenmeli?

ABD teknolojisini şekillendiren yasalar, başkanlık kararnameleri ve ulusal güvenlik çerçeveleri Amerikan çıkarları gözetilerek yazılmıştır. Avrupalı işletmeler en iyi ihtimalle sonradan akla gelen bir düşünce, en kötü ihtimalle ise kontrol edilen bir pazardır.

Avrupa’da bir iş lideri olarak, ABD’nin yapay zekaya getirdiği kısıtlamalar bazı tehlike sinyalleri veriyor. Gelecekte, mevcut yazılımlara erişiminizi aniden kaybedebilir (bağlantı kesici olarak bilinir) veya yeni inovasyonları kaçırabilirsiniz. Sonuç olarak, ABD’deki rakipleriniz üstünlük sağlayabilir. Yazılıma erişiminizi sürdürseniz bile, güvendiğiniz sağlayıcı koşulları aniden değişebilir; tıpkı Copilot müşterilerinin, Microsoft’un esnek yöneltme özelliğini kullanıma sunmasıyla acı bir şekilde öğrendiği gibi.

ABD hükümeti, Avrupa’yı ve dünyanın geri kalanını mevcut en gelişmiş teknolojilerden mahrum bırakmaya hazır. Çözüm Amerika’dan gelmeyecek. Çözüm, egemen bir teknoloji yığınına yapılacak Avrupalı yatırımlardan gelecektir.

Avrupa teknolojisini seçme zamanı

Eğer ABD yeni modellere erişimi kısıtlayabiliyorsa, Avrupalı işletmelerin halihazırda kullandığı hizmetlere erişimi de engelleyebilir. Bunun için tek gereken bir başkanlık kararnamesi, bir dışa aktarım kontrolü kararı veya jeopolitik ilişkilerde bir değişikliktir.

Amerika’nın artan ulusal teknoloji korumacılığının yanı sıra, Avrupa teknoloji egemenliği hareketi de büyüdü. İşletmeler, ABD teknolojisine güvenmenin verilerinizin kontrolünü kaybetmek anlamına geldiği gerçeğine ve ABD’nin erişiminizi kesebileceği gerçeğine uyandı. İronik bir şekilde, ABD’nin AB Büyükelçisi yakın zamanda Avrupa Çip Yasası‘nın “AB-ABD ticaret çerçeve anlaşmasıyla pek tutarlı görünmediği” konusunda uyarıda bulundu.

Bu zorluğu adreslemeye yardımcı olmak için, bu yıl herhangi bir işletmeye (Amerikan firmaları dahil) Big Tech’e olan aşırı bağımlılıklarını azaltma olanağı tanıyan Proton Workspace‘i kullanıma sunduk. Bu; gözetleme ve ABD hükümetinin müdahalesi olmadan kuruluşlara e-posta, bulut depolama alanı, VPN, yapay zeka asistanı, video konferans ve daha fazlasını sağlayan güvenli bir Avrupa alternatifidir.

Tasarımı gereği Proton:

  • Varsayılan olarak güvenli ve şifrelenmiştir 
  • Açık kaynaklıdır ve üçüncü taraf güvenlik uzmanları tarafından denetlenmektedir
  • Uyum göz önünde bulundurularak tasarlanmıştır
  • Egemendir ve ABD gözetiminden korunmaktadır

Bir Avrupa iş paketi, yalnızca ABD teknolojisine olan bağımlılığı kırmakla ve işletmeleri araçlarından mahrum kalmaktan korumakla kalmaz. Aynı zamanda, işletme verilerinin korunmasına ve Avrupa ekonomisinin büyütülmesine öncelik veren bağımsız bir Avrupa teknoloji sektörüne aktif olarak yatırım yapmanın bir yoludur. En gelişmiş teknolojiye erişimin coğrafi konumunuz tarafından belirlenmediği bir dünya istiyorsanız, ABD’li teknoloji şirketlerinden uzaklaşmayı düşünün; onlar kesinlikle sizden uzaklaşıyorlar.

Yapay zeka, bunun iş üzerindeki etkisi ve gizlilik öncelikli yapay zeka araçlarının kuruluşunuza nasıl yardımcı olabileceği hakkında ayrıntılı bilgi almak için AI merkezimizi ziyaret edin.