Fransa, Avrupa Birliği’nde 15 yaşından küçük çocuklara sosyal medyayı yasaklayan(yeni pencere) ilk ülke oldu.
Parlamentonun her iki kanadı da Salı günü yasayı kabul etti(yeni pencere). Yasa şimdi iki aşamada uygulamaya konulacak. Eylül 2026’dan itibaren 15 yaş altındakiler yeni hesap açamayacak ve Ocak 2027’de bu kural mevcut hesapları da kapsayacak şekilde genişletilecek.
Fransa’daki sosyal medya yasağı, Avustralya’nın dünyada bir ilk olan 16 yaş altı yasağını ve Birleşik Krallık’ın 2027 baharında yürürlüğe girmesi planlanan yasağını takip ediyor. Ancak Fransa bir yönden daha da ileri gidiyor: Bu sınırlamayı uygulamak için Fransa’daki herkesin (yalnızca gençlerin değil), Instagram, TikTok ve Snapchat gibi platformları kullanabilmek için yaşlarını kanıtlaması gerekecek.
Fransa’daki herkesin yaşını kanıtlaması gerekecek
Tasarıya karşı çıkan solcu Boyun Eğmeyen Fransa partisinden milletvekilleri bile, sosyal medya yasağının çevrim içi anonimliği sona erdireceği ve uygulanmasının imkansız olacağı konusunda uyardı. Dijital bakanı, kişisel verilerin korunacağını söylüyor ancak geniş ölçekli yaş doğrulaması farklı bir tablo çiziyor.
Platformlar yaşları doğrulamak için genellikle biyometrik yüz taramalarına, resmî kimlik yüklemelerine ve davranış analizlerine başvuruyor; bunların her biri şirketleri eskisinden daha fazla kişisel veri toplamaya zorluyor. Biyometrik veriler özellikle hassastır: Bir parolanın aksine, sızıntı olması durumunda yüzünüzü değiştiremezsiniz. Discord, 2025 yılında Birleşik Krallık’ta yaş kontrollerini uygulamaya koyduğunda, yaşanan bir ele geçirilme durumu 70.000 resmî kimlik fotoğrafını açığa çıkardı.
Fransa; benzer bir yasağın 2027 baharında yürürlüğe gireceği Avustralya ve Birleşik Krallık’a katılıyor. İlk kanıtlar ise güven verici değil: Avustralya’nın kendi denetleyici kurumu, 16 yaş altındakilerin yüzde 70’inin, öncekiyle aynı sahte yaş yöntemlerini kullanarak yasaklandıkları platformlara hâlâ erişebildiğini tespit etti.
Güvenlik, gizliliğinize mal olmamalıdır
Ebeveynler koruyucu sınırlar istemekte haklıdır, ancak yöntem de en az hedef kadar önemlidir. Yaş doğrulaması, eskiden herkese açık olan hizmetlere erişmek için bile biyometrik verilerin ve kimlik verilerinin kitlesel olarak toplanmasını normalleştirmekte ve çocuk güvenliği yükünü kendi risklerini barındıran veri altyapısına kaydırmaktadır.
Bu işe yaramayabilir bile: 15 yaş altındakileri engellemek, en başta bu platformları zararlı hâle getiren manipülatif tasarımlara ve ne pahasına olursa olsun etkileşim sağlamayı amaçlayan algoritmalara dokunmuyor. Bu durum çocukları değil, platformları koruyor.
Bu yasağın en başta neden var olduğunu hatırlamakta fayda var: Meta (Facebook, Instagram, WhatsApp) ve ByteDance (TikTok) gibi dev şirketler, iş modellerini etkileşimi büyütmek üzerine kurdular ve gençlerin ruh sağlığına verdikleri zararlar ile veri uygulamaları nedeniyle yıllardır inceleme altındalar.
Büyük Teknoloji şirketlerinin yöntemleri kullanılmadan oluşturulmuş güvenli bir Avrupa sosyal medya alternatifi, kimliği giriş bedeli hâline getirmek yerine, interneti herkes için daha az zararlı hâle getirecek kalıcı bir çözümün parçası olabilir. Şu anda bu sorunla baş etmeye çalışan aileler için çocukları çevrim içi ortamda güvende tutma kılavuzumuz iyi bir başlangıç noktasıdır.
