Proton, en başından beri her zaman farklı türde bir kuruluş olmuştur. Bu durum, geliştirmeyi başlatmak için 10.000 kişinin 500.000 doların üzerinde bağış yaptığı halka açık bir topluluk desteği kampanyasıyla başlama şeklimizden muhtemelen belliydi. CERN’de tanışan bilim insanları tarafından kurulan ve bugüne kadar bilim insanları tarafından yönetilmeye devam eden bir şirket olarak Proton, hiçbir zaman kâr maksimizasyonu güdüsüyle hareket eden insanlar tarafından yönetilmedi. Her zaman en önemli olan şey etki olmuştur ve buna insanların kârdan önce gelmesi gerektiğine dair derin bir inanç rehberlik etmiştir.
Proton’un misyonu her zaman benzersiz olmuştur. Çoğu şirket satılmak üzere kurulur ve bunu kârı diğer tüm hususların üzerinde tutarak başarırlar. Kitlelere “hizmet” sunan çoğu işletme için kâr etmenin en kolay yolu, kullanıcı verilerini kötüye kullanmak ve toplum ile demokrasinin zararına gözetim kapitalizmiyle meşgul olmak olmuştur. Proton olarak, daha zor bir misyona ulaşmak için kasıtlı olarak farklı bir yol seçtik. İnterneti, varsayılan olarak güvenli olacak ve sadece birkaç Silikon Vadisi teknoloji devinin çıkarlarına değil, tüm toplumun çıkarlarına hizmet edecek şekilde yeniden yapılandırmak istiyoruz. Kısacası, bedeli ne olursa olsun özgürlüğü savunabilen ve savunmaya istekli bir internet yaratmak istiyoruz.
Tam 10 yıldır bunu yapıyoruz, çünkü bugün 2014’teki ilk Proton Mail topluluk desteği kampanyasının 10. yıl dönümünü kutluyoruz. Yolculuğumuz kolay olmadı, ancak hepinizin desteği sayesinde önümüze çıkan tüm engellere rağmen sebat ettik ve geliştik. Bu nedenle topluluk bizim için en önemli şeydir ve Proton’un önümüzdeki 10 yıl ve sonrasında da topluluğa sadakatle hizmet etmeye devam etmesini sağlamak istiyoruz. Bu hedefe ulaşmak için, Proton’un kurucusu olarak ben, Jason Stockman (Proton’un kurucu ortağı) ve Dingchao Lu (Proton’un ilk çalışanı) ile bir araya gelerek, Proton hisselerinin bağışlanması yoluyla kâr amacı gütmeyen Proton Foundation’ı ortaklaşa kurduk. Vakıf kurucularının bu devir ve taahhütleri, Proton Foundation’ı Proton’un birincil hissedarı yapmakta ve Proton’un insanları kârdan üstün tutan bir kuruluş olarak sonsuza dek kalması yönündeki isteğimizi geri dönülemez kılmaktadır.
Neden kâr amacı gütmeyen bir vakıf?
Proton’un daha önce kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olmaması, inançlarımızı desteklememizi kesinlikle engellemedi. Son beş yılda Proton, dünya çapında çevrim içi özgürlüğü ve demokrasiyi geliştirmek için 2,7 milyon dolardan fazla hibe verdi. Fonlanan kuruluşlar arasında Tor Projesi, European Digital Rights ağı, GrapheneOS ve daha birçokları yer almaktadır. Açık kaynak dünyasında, uçtan uca şifrelemeyi daha yaygın hale getirmek amacıyla OpenPGPjs(yeni pencere) gibi en yaygın kullanılan şifreleme kütüphanelerinden bazılarını geliştirmeye ve serbestçe lisanslamaya devam ediyoruz. Proton ayrıca, İran ve Rusya gibi ülkelerde özgür ve açık interneti sürdürmek için Proton VPN projeleri gibi asla kârlı olamayacak hizmetleri finanse etmeye ve işletmeye devam etmektedir; bu çalışma New York Times‘ın ön sayfasında(yeni pencere) yer almıştır.
Bununla birlikte, İsviçre merkezli kâr amacı gütmeyen bir yapının benimsenmesi, bir şirketin elde edemeyeceği ek güvenlik sağlar. Proton’un risk sermayesi yatırımcıları olmadığı için, geleceği güvence altına almak adına bu ek adımı atabiliriz. İsviçre vakıflarının hissedarları yoktur, bu nedenle Proton artık herhangi bir kişinin veya grubun iyi niyetine bağlı olmayacaktır. Bunun yerine, İsviçre vakıfları ve mütevelli heyetleri yasal olarak kuruluş amaçlarına uygun hareket etmek zorundadır; bu durumda amaç Proton’un orijinal misyonunu savunmaktır. Proton’un en büyük oy hakkına sahip hissedarı olarak, vakfın rızası olmadan kontrol değişikliği gerçekleşemez, bu da vakfın Proton’un düşmanca devralınmasını engellemesine ve böylece misyona kalıcı bağlılığı sağlamasına olanak tanır.
Yönetişim rolüne ek olarak, Proton Foundation dünya çapında çevrim içi ve çevrim dışı özgürlüğü savunma misyonumuzla uyumlu kuruluşları desteklemek için mevcut hibe verme çabalarımızı pekiştirecek, sürdürecek ve genişletecektir. Bu çalışmayı desteklemek için Proton, koşullar izin verdiğinde net gelirimizin yüzde 1’ini vakfa taahhüt ederek Proton’un finansal başarısını kamu yararına daha fazla adamaktadır. Son olarak, Proton Foundation özgür ve açık bir internet vizyonumuzu ilerleten şirketleri ve teknolojileri desteklemede aktif bir yatırımcı olacaktır. Vakıf, bu faaliyetleri sürdürürken geleneksel bir risk sermayesi yatırımcısı gibi hareket etmeyecektir. Finansal getiri sağlama konusunda hiçbir mali yükümlülüğümüz yoktur – başarımız bunun yerine etkiyle ölçülecektir.
Sürdürülebilir değişim için bir yapı
Kâr amacı gütmeyen Signal Foundation veya Mozilla Foundation ile karşılaştırmalar yapılabilse de, Proton Foundation farklı bir yolda ilerlemeyi amaçlamaktadır. Büyük ölçekli bir değişim yaratmak istiyorsak, Proton’un milyarder destekli (Signal gibi), Google destekli (Mozilla gibi), devlet destekli (Tor gibi), bağış destekli (Wikipedia gibi) ve hatta spekülasyon destekli (çok sayıda kripto “vakfı” gibi) olamayacağına inanıyoruz. Bunun yerine, Proton’un merkezinde kârlı ve sağlıklı bir işletme olmalıdır. Bu nedenle, hizmetlerimiz kâr amacı gütmeyen vakfın gözetimi altında faaliyet gösteren ve birincil hissedarı olan kâr amaçlı İsviçre şirketi Proton AG aracılığıyla sunulmaya devam edecektir. Yönetişimdeki bu değişiklik, temel işletmelerimizin yürütülme biçiminde bir değişikliğe işaret etmemektedir. Proton kâr odaklı değildir, ancak kârlılığı temel bir hedef olarak korumalıyız çünkü Proton’un misyonunu korumanın temel taşı kendi kendine yetebilme yoluyla bağımsızlıktır.
Yaptığımız pek çok şeyde olduğu gibi bu yaklaşım da benzersizdir, ancak bu hibrit modelin her iki dünyanın da en iyisini sunduğuna inanıyoruz. Örneğin, kâr amacı güden şirketin teknolojideki en iyi yetenekleri çekmek ve teşvik etmek için hisse senedi opsiyonları ihraç etmekten alıkonulması söz konusu değildir. Ayrıca, internetin geleceği için verilen savaşı kazanmak adına ek kaynaklara ihtiyaç duyulması halinde şirketin halka açık piyasalardan sermaye artırmasını da engellemez. Ancak, vakfın kontrolü her zaman şirketin Proton’un orijinal misyonunu tehlikeye atmayacak şekilde hareket etmesini gerektirecek ve Proton’un finansal başarısı doğrudan kamu yararına adanacaktır. Bu sayede sadece Proton’un değerlerini değil, aynı zamanda inovasyon, girişimcilik ve hırs kültürümüzü ve amansız rekabetçi ruhumuzu da korumayı amaçlıyoruz.
Önümüzdeki 10 yıl ve sonrası
Geçtiğimiz 10 yıl içinde beş hizmet başlattık ve 100 milyon kişiye ulaştık. Bu süreçte 3 kişilik bir ekipten 500 kişilik bir ekibe büyüdük. Ancak vizyonumuza ulaşma yolunda yeterince uzağa veya yeterince hızlı gidemedik. Önümüzdeki 10 yıl içinde daha çok çalışacağız, daha hızlı ürün sunacağız ve daha büyük ve daha cesur riskler alacağız çünkü statükoyu değiştirmeye çalışırken bazen en büyük risk risk almamaktır. İkinci on yılımıza umutla, daha bilge, hatalardan ders almış ve önümüzdeki zorlukları daha iyi takdir ederek giriyoruz. Ancak en önemlisi, size verdiğimiz sözleri tutmaya aynı derecede kararlıyız.
Kâr amacı gütmeyen bir yapıya geçişin topluluk için doğru olduğuna ve Proton’un misyonunun gelecekte de korunmaya devam etmesini sağlayarak desteğinizi ileriye taşımamıza olanak tanıdığına inanıyoruz. İlk topluluk desteği günlerimizden bugüne ve birlikte inşa ettiğimiz daha parlak geleceğe kadar Proton’un misyonuna duyduğunuz güven ve destek için teşekkür ederiz.
