Quyền riêng tư và bảo mật khác nhau như thế nào?

Bảo mật trực tuyến bao gồm tất cả các biện pháp được sử dụng để bảo vệ dữ liệu khỏi bị truy cập trái phép, bao gồm tin tặc hoặc bất kỳ ai ngoài những người đã chọn chia sẻ. Trong các hệ thống được bảo vệ bằng mã hóa đầu cuối, sự bảo vệ này mở rộng đến cả công ty lưu trữ dữ liệu và các bên thứ ba có thể có quyền truy cập, chẳng hạn như nhà quảng cáo, nhà môi giới dữ liệu hoặc hệ thống giám sát.

Các mối đe dọa bảo mật bao gồm tin tặc, phần mềm độc hại(cửa sổ mới) (bao gồm phần mềm gián điệp và mã độc tống tiền), các cuộc tấn công lừa đảo dụ dỗ người dùng tiết lộ thông tin, đánh cắp danh tính và chiếm đoạt tài khoản.

Bảo mật trực tuyến đặt ra các câu hỏi như:

• Ai được phép truy cập dữ liệu của tôi?
• Quyền truy cập được xác minh và thực thi như thế nào?
• Các biện pháp bảo vệ nào được áp dụng để ngăn chặn truy cập trái phép?
• Dữ liệu của tôi được bảo vệ như thế nào khi được lưu trữ và khi được truyền tải?
• Điều gì xảy ra với dữ liệu của tôi nếu hệ thống bị xâm phạm?
• Các mối đe dọa có thể được phát hiện và giảm thiểu nhanh chóng đến mức nào?

Bảo mật hỗ trợ quyền riêng tư bằng cách ngăn chặn dữ liệu bị đánh cắp, rò rỉ hoặc bị can thiệp. Nếu không có bảo mật, các cam kết về quyền riêng tư không thể được thực thi, vì bất kỳ ai cũng có thể truy cập dữ liệu bất kể chính sách hoặc sự đồng ý.

Tuy nhiên, chỉ riêng bảo mật không đảm bảo quyền riêng tư. Một dịch vụ có thể sử dụng mã hóa mạnh và máy chủ bảo mật nhưng vẫn thu thập lượng lớn dữ liệu cá nhân để xử lý hoặc chia sẻ theo những cách có thể không được biết đến, chẳng hạn như để quảng cáo hoặc phân tích.

Ví dụ: hệ sinh thái của Meta và Google phụ thuộc vào dữ liệu để làm một phần trong mô hình kinh doanh của họ, mặc dù áp dụng các biện pháp bảo vệ bảo mật mạnh mẽ để bảo vệ dữ liệu đó khỏi bị truy cập trái phép.

Khi tạo tài khoản email, người dùng tin tưởng giao cho dịch vụ thông tin nhạy cảm, chẳng hạn như thư, tập tin đính kèm, danh bạ và thường là thông tin liên lạc riêng tư trong nhiều năm. Điều gì xảy ra tiếp theo phụ thuộc vào cả quyền riêng tư và bảo mật:

Email được bảo vệ bằng mã hóa đầu cuối, nghĩa là chỉ người gửi và người nhận dự kiến mới có thể đọc nội dung thư. Do nhà cung cấp không thể truy cập thư, các thư này không thể bị quét để lập hồ sơ, bán hoặc quảng cáo nhắm mục tiêu. Các biện pháp bảo mật mạnh mẽ như xác thực hai yếu tố (2FA) giúp bảo vệ tài khoản tốt hơn khỏi truy cập trái phép.

Ví dụ: Proton Mail mặc định sử dụng mã hóa đầu cuối khi gửi email cho người dùng Proton khác, đồng thời cung cấp tính năng bảo vệ bằng mật khẩu khi liên lạc với người nhận bên ngoài.

Nhà cung cấp email cam kết không quét hoặc bán dữ liệu, nhưng cơ chế xác thực kém và công nghệ mã hóa lỗi thời khiến tài khoản dễ bị tấn công. Dù công ty có ý định tôn trọng quyền riêng tư, kẻ tấn công vẫn có thể truy cập vào email.

Ví dụ: Yahoo đã bị xâm nhập trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến năm 2014(cửa sổ mới), khi kẻ tấn công truy cập được vào hàng tỷ tài khoản người dùng do các quy trình bảo mật yếu kém và lỗi thời.

Hộp thư đến được bảo vệ tốt trước các cuộc tấn công nhờ mã hóa mạnh mẽ, nhưng nhà cung cấp email vẫn quét nội dung email để cá nhân hóa quảng cáo, huấn luyện thuật toán hoặc xây dựng hồ sơ hành vi. Không có sự cố bảo mật nào xảy ra, nhưng thông tin liên lạc cá nhân vẫn bị phân tích và xử lý theo những cách không mong muốn.

Ví dụ: trước đây Gmail đã quét nội dung email để nhắm mục tiêu quảng cáo cho đến năm 2017(cửa sổ mới). Ngày nay, với các tính năng AI như Gemini được tích hợp vào Gmail, nhiều câu hỏi lại dấy lên về cách xử lý dữ liệu email khi tương tác với các tính năng AI, và cách những tương tác này liên quan đến hệ sinh thái dữ liệu rộng lớn hơn của Google.

Giữ an toàn trực tuyến có nghĩa là thực hiện các hành động nhỏ, nhất quán nhằm giảm thiểu rủi ro về quyền riêng tư và bảo mật. Dưới đây là những việc có thể làm:

• Thường xuyên kiểm tra quyền của ứng dụng và xóa quyền truy cập không cần thiết (chẳng hạn như vị trí hoặc danh bạ).
• Cần cẩn trọng với những gì chia sẻ trực tuyến, đặc biệt là trên các mạng xã hội như Instagram hoặc Snapchat, nơi thông tin có thể lan truyền vượt ra ngoài phạm vi đối tượng mong muốn.
• Chọn các dịch vụ có chính sách quyền riêng tư rõ ràng, thân thiện với người dùng, trong đó giải thích cách dữ liệu được thu thập và sử dụng.
• Hạn chế thu thập dữ liệu bất cứ khi nào có thể, chẳng hạn như vô hiệu hóa tính năng cá nhân hóa quảng cáo hoặc các tính năng theo dõi không cần thiết.
• Sử dụng mật khẩu mạnh, riêng biệt cho từng tài khoản, tốt nhất là dùng trình quản lý mật khẩu.
• Kích hoạt 2FA để tăng cường thêm một lớp bảo vệ.
• Cảnh giác với các email, thư hoặc liên kết lạ, ngay cả khi chúng có vẻ hợp pháp.
• Sử dụng VPN(cửa sổ mới) để bảo vệ hoạt động trên mạng WiFi công cộng hoặc không đáng tin cậy, giảm thiểu việc theo dõi dựa trên địa chỉ IP(cửa sổ mới) và vị trí, đồng thời ngăn các nhà cung cấp dịch vụ internet giám sát hoạt động trực tuyến.
• Khi chia sẻ tệp bằng lưu trữ đám mây, hãy giới hạn quyền truy cập cho những người cụ thể, chỉ cấp các quyền tối thiểu cần thiết và thiết lập ngày hết hạn.
• Nếu cần một trợ lý AI(cửa sổ mới), hãy chọn một trợ lý riêng tư không lưu nhật ký dữ liệu hoặc huấn luyện dựa trên các cuộc hội thoại, đặc biệt là khi xử lý thông tin nhạy cảm.
• Sử dụng các dịch vụ đã mã hóa đầu cuối để chỉ người gửi và người nhận mong muốn mới có thể truy cập dữ liệu — chứ không phải tin tặc, nhà quảng cáo hay thậm chí là nhà cung cấp dịch vụ.