Technologia służąca prywatności nie musi oznaczać wymiany każdego posiadanego urządzenia ani nauki budowania własnego komputera.

Można wprowadzić wiele drobniejszych zmian, aby dostosować sposób korzystania z technologii. Możesz przechowywać informacje w trybie offline, blokować elementy śledzące w całej sieci domowej, wybierać oprogramowanie dające większą kontrolę, a nawet nosić przy sobie cały system operacyjny na dysku USB.

Poniższe narzędzia w różny sposób podchodzą do prywatności, ale łączy je jedna idea: to ty decydujesz, jak działa twoja technologia, zamiast po prostu godzić się na ustawienia domyślne.

Zbuduj smartwatcha, który robi tylko to, czego chcesz

Wiele smartwatchy jest zaprojektowanych do współpracy z aplikacją i kontem online. Dane o aktywności są zbierane przez zegarek, przesyłane do innego urządzenia, a potencjalnie dalej na serwery firmy.

Inne podejście umożliwia Watchy(nowe okno) — mały programowalny komputer zaprojektowany do używania go jako smartwatcha open source. Ponieważ urządzenie można zaprogramować samodzielnie, to ty decydujesz, co robi i jakie informacje zbiera. Można go używać do czegoś tak prostego, jak liczenie kroków, bez konieczności posiadania konta czy ciągłej synchronizacji aktywności ze zdalną usługą.

Dane mogą pozostać na urządzeniu albo można je przenieść na komputer. Zegarek można też dostosować, dodając własne funkcje, informacje i wyświetlacze. Dzięki temu Watchy stanowi ciekawą alternatywę dla bardziej rozpowszechnionych marek smartwatchy, jeśli zależy ci na funkcjonalności urządzenia noszonego, ale nie chcesz automatycznie oddawać kontroli nad tym doświadczeniem stronom trzecim.

Użyj Flipper Zero, aby zrozumieć technologię bezprzewodową

Zaskakująco wiele codziennych technologii komunikuje się bezprzewodowo. Otwieracz do bramy garażowej, system kontroli dostępu w biurze, pilot do telewizora i inne urządzenia — wszystkie polegają przy komunikacji na różnych rodzajach sygnałów bezprzewodowych. Przez większość czasu nawet tego nie widzisz.

Flipper Zero(nowe okno) pozwala eksperymentować z niektórymi z tych sygnałów. Może odczytywać, zapisywać i odtwarzać pewne komunikacje bezprzewodowe, w zależności od użytej technologii i poziomu zabezpieczeń.

Na przykład można go używać ze zgodnym pilotem na podczerwień. Urządzenie może przechwycić sygnał wysłany przez pilot, zapisać go i samo wysłać to samo polecenie. Nie oznacza to, że może odblokowywać ani sterować wszystkim wokół ciebie. To, z czym potrafi współpracować, zależy od konkretnej użytej technologii.

Prawdziwa wartość jest edukacyjna. Zamiast traktować komunikację bezprzewodową jako coś niewidzialnego dziejącego się w tle, możesz za pomocą urządzenia Flipper Zero zrozumieć, jak niektóre z tych mechanizmów faktycznie działają.

Zabierz Wikipedię do kieszeni dzięki Kiwix

Kiwix(nowe okno) pozwala pobierać duże zbiory informacji, aby można było z nich korzystać offline. Jednym z najlepiej znanych przykładów jest Wikipedia, którą można przechowywać lokalnie i przeszukiwać bez łączenia z internetem.

Może się to przydać, gdy wybierasz się w miejsce ze słabym połączeniem, spędzasz dłuższy czas w odległej lokalizacji lub po prostu chcesz mieć dostęp do informacji bez ciągłego odwoływania się do usługi online.

Jedna wada jest oczywista: biblioteka offline jest aktualna tylko na poziomie pobranej wersji. Ale gdy zawartość zostanie raz zapisana na urządzeniu, dostęp do niej nie wymaga aktywnego połączenia.

To przydatne przypomnienie, że nie trzeba polegać na internecie przy każdej potrzebnej informacji. Czasami można po prostu przechowywać informacje samodzielnie.

Zamień starego iPoda w dedykowany odtwarzacz muzyki

Prawdopodobnie już masz urządzenie, które potrafi odtwarzać muzykę. Telefon może streamować miliony piosenek, rekomendować coś na podstawie nawyków słuchania i trzymać całą bibliotekę w chmurze. Ale jeśli wszystko, czego chcesz, to urządzenie odtwarzające twoją muzykę, stary iPod Classic wciąż się do tego nadaje.

Dzięki alternatywnemu oprogramowaniu, takiemu jak Rockbox(nowe okno), iPod Classic może zyskać nowe życie. Modyfikacje sprzętowe mogą też unowocześnić go o funkcje takie jak USB-C. Efekt może być celowo prosty. Wgrywasz własną muzykę na urządzenie, podobnie jak kopiuje się pliki na dysk USB, i słuchasz bez subskrypcji streamingowej ani konta.

W ten sposób nie ma rekomendacji podpowiadających, co odtworzyć dalej. Nie potrzeba też usługi śledzącej nawyki słuchania, bo biblioteka muzyczna może po prostu pozostać na urządzeniu. Dodatkową przestrzeń dyskową można nawet wykorzystać na ważne numery telefonów lub inne informacje, które mogą się przydać, gdy telefon jest niedostępny.

Czasami prywatność oznacza wybór urządzenia, które robi mniej.

Blokuj elementy śledzące w całej sieci domowej dzięki Pi-hole

Telefon to nie jedyne urządzenie, które może łączyć się z usługami reklamowymi i śledzącymi. Laptop, smart TV, tablet i inne połączone urządzenia mogą wysyłać żądania do serwerów rozsianych po całym internecie.

Pi-hole(nowe okno) pozwala filtrować niektóre z tych żądań na poziomie sieci. Można uruchomić Pi-hole na małym komputerze, takim jak Raspberry Pi. Działa on między urządzeniami w sieci domowej a szerszym internetem, sprawdzając, gdzie te urządzenia próbują się łączyć. Żądania do miejsc znajdujących się na liście blokowania można wtedy zatrzymać, zanim opuszczą twoją sieć.

Ponieważ Pi-hole działa na poziomie sieci, można nim objąć wiele urządzeń jednocześnie. Może to być szczególnie przydatne w przypadku urządzeń takich jak telewizory smart, gdzie instalacja zwykłego oprogramowania blokującego reklamy może być niemożliwa. Można też zobaczyć żądania wysyłane przez urządzenia w twojej sieci, w tym te zablokowane przez Pi-hole.

Aby uzyskać jeszcze więcej lokalnej kontroli, można połączyć Pi-hole z Unbound(nowe okno). Zamiast polegać całkowicie na serwerze DNS innej firmy przy rozwiązywaniu adresów stron internetowych, własny system może przejąć większą część tej pracy i przechowywać odpowiedzi lokalnie. Sieć domowa staje się czymś, co można przejrzeć i czym można zarządzać, a nie czarną skrzynką.

Jeśli chcesz spróbować samodzielnie, zajrzyj do naszego przewodnika wyjaśniającego, jak skonfigurować Pi-hole(nowe okno) i używać go do filtrowania żądań DNS w całej sieci.

Zabierz własną sieć ze sobą w podróż

Wi-Fi w hotelu może być kłopotliwe, gdy masz kilka urządzeń. Zdarza się, że telefon, laptop, tablet i inny sprzęt trzeba łączyć z siecią pojedynczo, a niektóre hotele ograniczają liczbę urządzeń, których można używać. Router podróżny daje kolejną możliwość.

Zamiast łączyć każde urządzenie bezpośrednio z siecią hotelową, łączysz router z hotelowym Wi-Fi. Urządzenia łączą się wtedy z twoim routerem. To oznacza, że z siecią hotelową trzeba się zmierzyć tylko raz. Własne urządzenia mogą pozostać połączone ze skonfigurowaną siecią, nawet jeśli podróżujesz z kilkoma z nich.

Na routerze można też uruchomić VPN. Ruch sieciowy z urządzeń połączonych z routerem może wtedy przechodzić przez połączenie VPN, zanim dotrze do internetu. Router podróżny to niewielki sprzęt, ale daje znacznie większą kontrolę nad tym, jak urządzenia się łączą, gdy jesteś poza domem.

Nasz przewodnik dotyczący konfiguracji VPN na routerze(nowe okno) wyjaśnia, jak działa ochrona VPN na poziomie routera i jak może ona obejmować urządzenia w całej sieci.

Wybierz laptopa, który można naprawiać i dostosowywać

Laptop nie musi być zamkniętym systemem wymienianym, gdy coś się zepsuje. Laptopy Framework(nowe okno) zostały zaprojektowane tak, aby można je było otwierać, wymieniać podzespoły, ulepszać części i dostosowywać sprzęt. Nawet porty są modularne, co pozwala zamienić jeden typ na inny, gdy zmieniają się potrzeby. Ta filozofia rozciąga się też na oprogramowanie, jeśli korzystasz z systemu Linux.

Linux daje większą kontrolę nad tym, co działa na komputerze, a większość dystrybucji Linuksa ma w dużej mierze otwarty kod źródłowy. To oznacza, że bazowy kod mogą badać programiści i badacze — nie musisz polegać wyłącznie na opisie firmy o tym, co robi jej oprogramowanie.

Oprogramowanie o otwartym kodzie źródłowym nie jest automatycznie prywatne ani bezpieczne. Ale dostęp do bazowego kodu daje kolejny poziom kontroli nad używaną technologią.

Naprawialny sprzęt i oprogramowanie o otwartym kodzie źródłowym razem pozwalają w większym stopniu przejąć stery zarówno nad fizycznym komputerem, jak i nad działającym na nim oprogramowaniem.

Noś przy sobie system operacyjny nastawiony na prywatność na dysku USB

Można nosić przy sobie całe środowisko komputerowe nastawione na prywatność, bez dźwigania drugiego komputera.

Tails(nowe okno) to system operacyjny zaprojektowany wokół prywatności, który można uruchomić z dysku USB na zgodnym komputerze. Zamiast korzystać z systemu operacyjnego już zainstalowanego na maszynie, można uruchomić komputer za pomocą Tails.

Ruch internetowy jest kierowany przez sieć Tor(nowe okno), która przesyła połączenia przez wiele przekaźników, aby utrudnić ustalenie ich pierwotnego źródła. Tails zaprojektowano również tak, by niczego nie zapamiętywał. Po wyłączeniu system ma zostawiać na używanym komputerze jak najmniejsze ślady.

Dzięki temu dysk USB z systemem Tails przypomina trochę przenośny zestaw do zachowania prywatności. Możesz nosić ze sobą preferowany system operacyjny i używać go na zgodnym komputerze bez polegania na zwykłym systemie tej maszyny.

To skrajny przykład tej samej zasady, która stoi za wieloma innymi narzędziami opisanymi tutaj: można mieć większą kontrolę nad używaną technologią, nawet wtedy, gdy jesteś z dala od własnych urządzeń.

Jeśli chcesz zrozumieć, czym różnią się Tor i VPN, nasz przewodnik dotyczący Tor over VPN(nowe okno) wyjaśnia, jak te dwie technologie zapewniają różne warstwy prywatności.

Zacznij od jednej zmiany

Aby mieć większą kontrolę nad swoją technologią, nie potrzebujesz programowalnego smartwatcha, zmodyfikowanego iPoda ani systemu operacyjnego nastawionego na prywatność na dysku USB.

Każde z tych narzędzi to inny sposób zmiany domyślnych ustawień. Możesz przechowywać dane lokalnie zamiast automatycznie je synchronizować. Możesz blokować elementy śledzące na poziomie sieci. Możesz trzymać informacje w trybie offline, wybrać oprogramowanie open source albo stworzyć własną sieć w podróży.

Można też zacząć od znacznie drobniejszych kroków. Sprawdź, jakie uprawnienia mają twoje obecne aplikacje. Zastanów się, czy aplikacja naprawdę potrzebuje dostępu do twojej lokalizacji, mikrofonu lub innych funkcji urządzenia. Przyjrzyj się, które usługi wymagają kont i jakie informacje są przechowywane zdalnie.

Nie trzeba też zmieniać wszystkiego naraz. Jeden świadomy wybór może zmniejszyć ilość domyślnie przekazywanych informacji.

Prywatność nie wymaga całkowitej zmiany sposobu korzystania z technologii. Możesz zacząć od zdecydowania, że jedna z używanych technologii powinna działać inaczej.