Ransomware to jedna z najczęstszych i najbardziej niebezpiecznych form cyberprzestępczości, ale czym dokładnie jest ransomware? W tym artykule wyjaśnimy, jak działa, co możesz zrobić, aby nie stać się ofiarą ataku ransomware — oraz jak odzyskać dane, jeśli kiedykolwiek Cię to spotka.

Czym jest ransomware?

Ransomware to rodzaj złośliwego oprogramowania, które przenika do Twojego urządzenia i szyfruje Twoje pliki, foldery, a nawet cały dysk, uniemożliwiając Ci dostęp do nich. Jedynym sposobem na odszyfrowanie Twoich danych jest zapłacenie okupu atakującym (zazwyczaj w formie kryptowaluty). Ransomware z definicji jest wymuszeniem: jeśli nie zapłacisz, Twoje pliki zostaną zablokowane na zawsze lub nawet zniszczone. Dodatkowo nie ma gwarancji, że odzyskasz swoje pliki lub dane, nawet jeśli zapłacisz.

Aby uświadomić Ci, jak powszechny — i poważny — jest problem ransomware, Cybercrime Magazine(nowe okno) poinformował, że w 2025 roku ataki ransomware będą kosztować społeczeństwo szacunkowo 57 miliardów dolarów. Przewiduje się, że do 2031 roku ransomware będzie kosztować firmy prawie 275 miliardów dolarów rocznie, a do ataków może dochodzić co dwie sekundy. Cyberprzestępcy coraz częściej biorą na cel sektory o wysokiej wartości, niszcząc sieci wrażliwych danych firm i kradnąc własność intelektualną, dane finansowe i nie tylko.

Dobrze znane przykłady ataków ransomware to m.in. WannaCry oraz ataki grupy cyberprzestępczej LockBit, które spowodowały znaczne szkody w przedsiębiorstwach, zakłócając komunikację IT, globalne łańcuchy dostaw, infrastrukturę krytyczną i kluczowe systemy finansowe na całym świecie.

Jak działa ransomware?

Ransomware to złośliwe oprogramowanie, które infekuje Twój komputer lub serwery Twojej firmy — często jako wirus typu koń trojański (zazwyczaj nazywany po prostu trojanem). Trojany zawdzięczają swoją nazwę temu, że maskują się pod inną postacią — przydatnego programu, użytecznego pliku PDF lub ważnego arkusza kalkulacyjnego — a po znalezieniu się na dysku twardym ujawniają swoją prawdziwą naturę.

Wirusy te często rozprzestrzeniają się w formie ataku phishingowego(nowe okno), wiadomości tekstowej smishing, ataku quishing lub poprzez zainfekowany załącznik e-mail bądź stronę internetową.

Podczas gdy wiele wirusów komputerowych istnieje po to, by wykradać informacje lub po prostu siać spustoszenie, wirus typu ransomware zamiast tego szyfruje cały dysk twardy lub jego części. Kiedy ofiara próbuje uzyskać dostęp do komputera lub folderu, otrzymuje wiadomość, że pliki są zaszyfrowane i należy wpłacić określoną sumę na konto bankowe lub, co bardziej prawdopodobne, do portfela kryptowalutowego.

Gdy ofiara przeleje pieniądze lub kryptowalutę, atakujący wysyła hasło, które powinno ponownie odszyfrować dysk lub foldery. Jednak w praktyce często tak się nie dzieje. Wiele ofiar po dokonaniu płatności nie otrzymuje hasła potrzebnego do usunięcia ransomware.

Zasadniczo najlepiej nigdy nie płacić atakującym ransomware. Według badań przeprowadzonych przez Sophos, tylko 50% firm(nowe okno), które zapłaciły, faktycznie odzyskało swoje dane. Reszcie się to nie udało.

To i tak nienajlepsze perspektywy, a do tego dochodzi ryzyko zyskania reputacji kogoś, kto płaci atakującym. Według jednego z badań, co najmniej 80% firm, które zapłaciły(nowe okno), zostało zaatakowanych ponownie, często przez tę samą grupę, która obrała je za cel za pierwszym razem. Dlatego ważniejsze niż kiedykolwiek jest nauczenie się, jak rozpoznawać i zapobiegać atakom ransomware. Ale zapobieganie to dopiero początek. Gdy dowiesz się już, jak identyfikować i chronić siebie oraz swoją firmę przed atakami ransomware, konieczne jest również stworzenie strategii szybkiego reagowania na ransomware, aby móc łatwiej odzyskać dane po ataku, jeśli kiedykolwiek padniesz jego ofiarą.

Ochrona przed ransomware: Jak chronić swoją firmę

Istnieje wiele rozwiązań i systemów oprogramowania anty-ransomware, które zmniejszają ryzyko ataku, ale wciąż istnieje szansa, że bardziej wyrafinowany podmiot znajdzie sposób na przełamanie zabezpieczeń Twojej firmy. Dlatego tak ważne jest podjęcie dodatkowych środków ostrożności.

Skuteczna strategia reagowania i obrony przed ransomware wymaga trójstopniowego podejścia:

1. Po pierwsze, musisz podjąć środki ostrożności i działania prewencyjne, aby chronić siebie lub swoją firmę przed tego typu niszczycielskim złośliwym oprogramowaniem

2. Po drugie, musisz wdrożyć narzędzia do monitorowania i wykrywania ransomware w czasie rzeczywistym

3. Musisz mieć wdrożone systemy odzyskiwania danych, abyś Ty i Twoja firma mogli łatwiej odzyskać sprawność po ewentualnym ataku ransomware.

Jednym z najmniej technicznych, a zarazem najskuteczniejszych rozwiązań przeciw ransomware jest upewnienie się, że nikt w Twojej firmie przypadkowo nie pobiera podejrzanych plików. Ponieważ ransomware to prawie zawsze wirus, konieczne jest stałe sprawdzanie źródła i nigdy niepobieranie plików z nieznanych źródeł.

Największym zagrożeniem, o którym należy wiedzieć, jest próba wyłudzenia informacji (phishing), w której atakujący nawiązuje kontakt, podszywając się pod osobę lub instytucję, której zazwyczaj ufasz. Celem jest zazwyczaj skłonienie Ciebie lub kogoś w Twojej firmie do ujawnienia danych osobowych — lub, w przypadku ransomware, do pobrania wirusa.

Regularne szkolenia pracowników w zakresie świadomości phishingu są niezbędne dla kondycji i bezpieczeństwa Twojej firmy. Wdrożenie ogólnofirmowych protokołów weryfikacji adresów e-mail jest kluczowe w zapobieganiu infekcjom złośliwym oprogramowaniem. Dotyczy to również niespodziewanych wiadomości e-mail, wiadomości tekstowych oraz stron internetowych do użytku osobistego. Upewnij się, że Twój zespół jest przygotowany na sukces, pokazując, jak weryfikować autentyczność wiadomości, stron internetowych i komunikatów przed pobraniem jakichkolwiek plików.

Monitorowanie i wykrywanie ransomware

Skuteczna strategia zapobiegania ransomware musi obejmować narzędzia programowe do monitorowania i wykrywania zagrożeń, zanim przenikną one do systemów IT i systemów danych Twojej firmy. Wdrożenie silnych metod wykrywania ransomware, takich jak monitoring ruchu sieciowego pod kątem nietypowej aktywności, jest niezbędne do wczesnej identyfikacji.

Oprogramowanie do wykrywania może monitorować i ostrzegać Twoją firmę o podejrzanej aktywności dziejącej się w tle, w tym o nietypowych wzorcach szyfrowania i innych zagrożeniach lub wskaźnikach wirusów ransomware, które mogłyby zainfekować dane Twojej firmy.

Narzędzia do wykrywania zagrożeń, takie jak Halcyon(nowe okno), Kaspersky(nowe okno) lub Acronis(nowe okno), mogą być używane do wyłapywania wirusów ransomware, zanim przejmą one kontrolę nad wrażliwymi informacjami Twojej firmy. W połączeniu ze strategiami zapobiegania ransomware, takimi jak tworzenie kopii zapasowych danych i wersjonowanie, te rozwiązania bezpieczeństwa mogą stanowić krytyczną część praktyk obronnych firmy przed ransomware.

Kopie zapasowe i wersjonowanie: Ważna linia obrony

Bez względu na organizację, ludzie popełniają błędy i nawet przy solidnych protokołach zapobiegania ransomware zdarzają się naruszenia danych. Jeśli atak ransomware przełamie Twoją obronę, zawsze istnieje lepsza opcja niż płacenie atakującemu.

Aby jednak móc zignorować atak ransomware, Ty lub Twoja firma musicie najpierw posiadać skuteczny system kopii zapasowych, który pozwoli nadpisać dysk twardy i ponownie zainstalować dane.

Po pierwsze, potrzebujesz usługi przestrzeni dyskowej w chmurze, która może tworzyć kopie zapasowe istotnych plików poprzez ich synchronizację. Ale usługa ta musi iść o krok dalej: kopie zapasowe muszą również tworzyć wersje plików przy każdej synchronizacji. Dzieje się tak dlatego, że gdy atakujący szyfrują plik, to właśnie ta wersja zostaje przesłana do chmury. Dzięki wersjonowaniu możesz po prostu wrócić do wcześniejszej wersji.

Proton Drive dla Firm potrafi obie te rzeczy. Dzięki naszej funkcji synchronizacji w aplikacji na komputery z systemem Windows i macOS, możesz synchronizować dowolny plik lub folder ze swojego urządzenia. Za każdym razem, gdy wprowadzisz zmianę w tych plikach, automatycznie tworzona jest nowa wersja, którą możesz następnie przywołać za pomocą naszej funkcji historii wersji.

Jeśli zostaniesz dotknięty atakiem ransomware, po prostu czyścisz dysk, przywracasz swoje pliki i wracasz do pracy bez płacenia okupu — to prosta i bezstresowa metoda odzyskiwania danych po ransomware.

Zabezpiecz i broń swoje krytyczne dane z Proton

Wiadomość może być pierwszym punktem kontaktu dla ofiar oprogramowania ransomware. Dzięki Proton Mail możesz chronić zarówno siebie, jak i swoją firmę, automatycznie filtrując spam i potencjalne złośliwe oprogramowanie za pomocą inteligentnych filtrów antyspamowych i PhishGuard, zaawansowanej funkcji ochrony przed próbami wyłudzenia informacji, która oznacza i ostrzega Cię przed potencjalnymi atakami.

Proton Mail posiada również zaawansowaną funkcję potwierdzania linków, która zachęca do wstrzymania się i sprawdzenia adresu URL linku pod kątem podejrzanych elementów przed jego otwarciem.

Dodatkowo Proton Drive chroni dane Twoje i Twojej firmy przed bardziej bezpośrednimi atakami. Dzięki szyfrowaniu end-to-end nikt poza Tobą nie może zobaczyć zawartości Twoich plików. Gdy Proton Mail i Drive są używane razem, Ty i Twoja firma jesteście znacznie mniej narażeni na naruszenia niż w przypadku innych usług przechowywania w chmurze, które nie stosują szyfrowania end-to-end.

Dzięki lepszym metodom bezpieczeństwa, inteligentniejszym kopiom zapasowym i ulepszonej ochronie przed phishingiem możesz mieć pewność, że Twoje dane są bezpieczne z Proton.