Siber takip, özünde bir gizlilik ihlalidir. Sıklıkla, sosyal medya gönderilerinden etiketli fotoğraflara kadar uzanan, gönüllü olarak çevrim içi paylaştığınız bilgilerle başlar.

ABD’de kadınların yaklaşık beşte biri ve erkeklerin 10’da biri(yeni pencere) yaşamlarının bir noktasında takiple karşılaşıyor; bu takibin artan bir bölümü de birebir değil, bir telefon ya da dizüstü bilgisayar aracılığıyla gerçekleşiyor.

En önemlisi, siber takip bir suçtur. Ancak onu tanımlayan yasalar dünyanın her yerinde farklılık gösterir.

Bu rehberde siber takibin ne olduğu ve çevrim içi tacizin diğer biçimlerinden nasıl farklılaştığı ele alınıyor. Başlıca yargı bölgelerinde yasaların ne dediğini de inceliyoruz. Ayrıca siber takibi tanımayı, ona nasıl yanıt vereceğinizi ve en baştan daha zor bir hedef hâline gelmek için neler yapabileceğinizi öğreneceksiniz.

Siber takip nedir?

Siber takip, birisini korkutmak ya da denetimi altına almak amacıyla onu rahatsız etmek için internetin, e-postanın, sosyal medyanın ya da diğer elektronik araçların tekrar tekrar kullanılmasıdır. Çevrim dışı takipçilerde olduğu gibi, siber takipçilerin çoğunun da hedefleriyle önceden bir ilişkisi olmuştur; eski bir partner, iş arkadaşı ya da tanıdık gibi.

Siber takip olarak değerlendirilebilecek taciz türleri çeşitlidir. 2025’te ABD’de bir adam, yedi yıl süren bir siber takip saldırısının parçası olarak insanları kurbanının evine çekmek için bir yapay zekâ sohbet botu kullandı(yeni pencere). Birleşik Krallık’ta ise bir kadın, çevrim içi zarar verici ve yanlış iddialar içeren gönderiler paylaştığı için 28 ay hapis cezasına çarptırıldı(yeni pencere).

“Siber takip” terimi, birkaç ilgili terimle birlikte belirsiz biçimde kullanılır:

  • Çevrim içi taciz, siber takipten daha geniş bir kavramdır. Siber takip yasaları genellikle davranışın fiziksel tehlike korkusuna yol açtığının kanıtlanmasını gerektirir; çevrim içi taciz yasaları ise çoğu zaman yalnızca kişinin sizi rahatsız etme ya da endişelendirme niyetinde olmasını ve temas için meşru bir gerekçe bulunmamasını(yeni pencere) yeterli sayar.
  • Siber zorbalık, benzer bir saldırgan ve istenmeyen iletişim örüntüsüdür; ancak terim genellikle yetişkinlerden çok reşit olmayanlarla ve okullarla ilişkilendirilir.
  • Doxing, birisini korkutmak ya da tehlikeye atmak amacıyla adresini, telefon numarasını ya da kimliğini belirleyen başka ayrıntıları yayımlama eylemidir. Genellikle daha geniş bir takip ya da taciz davası içinde kullanılan bir taktiktir ve çok az ülke bunu bağımsız bir suç olarak değerlendirir.

Hukuki açıdan bakıldığında, size hangi korumaların uygulanacağını anlamaya çalışıyorsanız bu ayrımlar önem taşır.

Dünyada siber takip yasaları

Siber takip nadiren kendi başına ayrı bir suçtur. Bunun yerine genellikle genel takip ya da taciz yasaları kapsamında yargılanır. Burada incelenen hukuk sistemlerinin neredeyse tamamı ortak bir gerekliliği paylaşır: tek bir olay değil, davranışın tekrarlayan bir örüntü oluşturduğunun kanıtı.

Amerika Birleşik Devletleri

Tek bir federal “siber takip yasası” yoktur. Kovuşturmaların çoğu, elektronik iletişimi de kapsayacak biçimde genişletilmiş takip ya da taciz yasaları uyarınca eyalet düzeyinde gerçekleşir. Kaliforniya, 1999’da siber takibi açıkça bir suç olarak tanımlayan ilk eyalet yasasını kabul etti ve o tarihten bu yana diğer eyaletlerin çoğu onu izledi(yeni pencere).

Federal düzeyde 18 U.S.C. § 2261A(yeni pencere), ciddi duygusal sıkıntıya ya da ağır zarar görme ihtimaline ilişkin makul bir korkuya yol açan, birini öldürme, yaralama, taciz etme, korkutma ya da izleme amacıyla eyaletler arası seyahatin veya elektronik iletişimin kullanımını suç hâline getirir. Mahkûmiyet, temel ceza olarak beş yıla kadar hapisle sonuçlanır.

Birleşik Krallık

Birleşik Krallık, siber takibi, çevrim dışı takibi de kapsayan 1997 tarihli Protection from Harassment Act(yeni pencere)‘ın (Tacizden Korunma Yasası) 2A. Maddesi kapsamında kovuşturur. Takip suçundan verilen hapis cezası 10 yıla ulaşabilir. Devam eden bir takip örüntüsü ölçütüne uymayan tekil tehdit edici ya da son derece rahatsız edici iletiler için savcılar bunun yerine 1988 tarihli Malicious Communications Act(yeni pencere)‘ı ya da 2003 tarihli Communications Act(yeni pencere)‘ı kullanabilir. Daha yakın tarihlerde, 2023 tarihli Online Safety Act(yeni pencere) (Çevrim İçi Güvenlik Yasası), Birleşik Krallık’ta faaliyet gösteren platformlar için yasal yükümlülükler getirdi ve takip ile tacizi, platformların özel olarak ele almakla yükümlü olduğu yasa dışı içerik türleri arasında saydı.

Almanya

Almanya, takibi, korumaları özellikle güçlendirmek amacıyla 2017’de değiştirilen Ceza Kanunu’nun (StGB) 238. Maddesi(yeni pencere) kapsamında suç sayar. Yasa, “telekomünikasyon yoluyla ya da [bir kurbanın] kişisel verilerini kullanarak” gerçekleştirilen davranışları, kişiyi taklit etmeyi de kapsayacak biçimde açıkça düzenler; bu da doğrudan siber takibe köprü kurar. Mahkûmiyet üç yıla kadar hapisle sonuçlanır, ağır durumlarda bu süre beş yıla çıkar. Almanya’daki siber takip davaları ayrıca çevrim içi tehdit (StGB Madde 241) ya da hakaret ve iftira (StGB Maddeleri 185–187) gibi ilgili suçlarla birlikte de sık sık kovuşturulur.

Fransa

Fransa, siber takibi, bir kişinin yaşam koşullarını bozan ve fiziksel ya da ruhsal sağlığına zarar veren tekrarlayan davranışı bir tür ahlaki taciz olarak tanımlayan Ceza Kanunu’nun 222-33-2-2. Maddesi(yeni pencere) kapsamında ele alır. Mahkûmiyet bir yıla kadar hapis ve 15.000 € para cezasıyla sonuçlanır. Fransa’nın 2016 tarihli Dijital Cumhuriyet Yasası, “revenge porn” (intikam pornosu) için daha ağır cezalar(yeni pencere) getirerek yasayı güçlendirdi; hapis süresini iki katına çıkardı ve para cezasını 60.000 €’ya yükseltti.

Kanada

Kanada’da çevrim içi takip, 1993’te kabul edilen taciz suçu hükmü olan Ceza Kanunu’nun 264. Maddesi(yeni pencere) kapsamında kovuşturulur. Mahkûm olunması için davranışın, kurbanda kendi güvenliği ya da tanıdığı birinin güvenliği konusunda makul bir korku uyandırdığının kanıtlanması gerekir; ceza 10 yıla kadar hapistir. Siber takip ayrıca, “temasın hem tekrarlayan hem de istenmeyen” olduğunu ve “kurbanların kendi güvenlikleri ya da tanıdıkları birinin güvenliği için makul biçimde endişe duymaları” gerektiğini öngören C-13 Yasası(yeni pencere)‘ndan (Kanadalıları Çevrim İçi Suçtan Koruma Yasası) da kovuşturulabilir.

İtalya

İtalya, 2009’da yürürlüğe giren Ceza Kanunu’nun 612-bis Maddesi(yeni pencere) kapsamında takibi “atti persecutori” (takip edici fiiller) olarak suç sayar. Yasa, kalıcı kaygı ya da korkuya yol açan, birinin güvenliği konusunda makul endişe yaratan ya da kurbanı günlük alışkanlıklarını değiştirmeye zorlayan tekrarlayan davranışları kapsar. Hüküm, örnek olarak e-postadan ve kısa mesajlardan özellikle söz eder. Temel ceza bir yıldan altı buçuk yıla kadar hapistir ve yasa 2019’da ve ardından 2023’te olmak üzere iki kez daha güçlendirilmiştir. Kurbanın, suçun işlendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir.

Brezilya

Brezilya, Ceza Kanunu’na 147-A Maddesini ekleyen 14.132/2021 Sayılı Yasa(yeni pencere) aracılığıyla takibi görece yakın zamanda bağımsız bir suç hâline getirdi. Yasa, suçu, bir kişiyi herhangi bir yolla, fiziksel ya da psikolojik güvenliğini tehdit edecek, hareket özgürlüğünü kısıtlayacak ya da gizliliğini ihlal edecek biçimde tekrar tekrar izlemek olarak tanımlar. Brezilya’daki hukuk yorumları, siber takibin “herhangi bir yolla” ifadesinin kapsamında açıkça değerlendirildiğini kabul eder. Ceza altı ay ile iki yıl arasında hapis ve para cezasıdır; suç bir çocuğu, yaşlı bir kişiyi ya da cinsiyeti nedeniyle bir kadını hedef alırsa ceza yarı oranında artırılır.

Avustralya

Avustralya, siber takibi, bir “carriage service”i (taşıma hizmeti), yani herhangi bir telefon ya da internet hizmetini, birini korkutmak, taciz etmek ya da rahatsız etmek için kullanmayı suç sayan Ceza Kanunu’nun 474.17. Maddesi(yeni pencere) kapsamında kovuşturur. Bu suç beş yıla kadar hapisle cezalandırılır ve dikkat çekici biçimde, savcıların kurbanın gerçekten fiziksel zarar korkusu yaşadığını kanıtlamasını gerektirmez.

Hindistan

Hindistan’ın 2013’te eklenen Ceza Kanunu’nun 354D Maddesi(yeni pencere), bir erkeğin bir kadının internet, e-posta ya da diğer elektronik iletişim kullanımını izlemesini takip biçimi olarak açıkça suç sayar; bu, dünyada siber takip benzeri davranışa yapılan en doğrudan yasal atıflardan biridir. Yasa genel olarak uygulanmak yerine özellikle kadınları erkeklere karşı korusa da erkekler, tehditle ilgili ayrı bir yasa(yeni pencere) kapsamında korunur. İlk mahkûmiyet üç yıla kadar hapisle, suçun tekrarında ise beş yıla kadar hapisle sonuçlanır.

Filipinler

Filipinler’in 2019 tarihli Safe Spaces Act’ı(yeni pencere) (Güvenli Alanlar Yasası) çoğu ülkeden daha ileri giderek “siber takip” terimini, istenmeyen cinsel iletiler ve rıza dışı görsel paylaşımın yanında, cinsiyete dayalı çevrim içi cinsel taciz biçimlerinden biri olarak açıkça sayar. Bu, dünyada siber takibe bağımsız bir suç olarak yapılan muhtemelen en doğrudan atıftır.

Dünyanın geri kalanı

Uluslararası düzeyde hukuk tablosu eşitsiz ve çoğu zaman eksiktir. 2020 tarihli bir Dünya Bankası değerlendirmesi(yeni pencere), dünya genelindeki ekonomilerin yalnızca %30’unun çevrim içi tacize değinen yasal korumaları olduğunu, özellikle siber cinsel tacize karşı koruma sağlayanların ise yalnızca %12 olduğunu ortaya koydu. Analiz edilen 190 ekonomiden yalnızca 21’inde çocukları çevrim içi tacizden açıkça koruyan yasalar var. Daha yeni araştırmalar(yeni pencere) ise yasal kapsam üzerinde dramatik bir iyileşme olmadığını gösteriyor.

Siber takip neden bir gizlilik sorunudur

Her siber takip biçimi, takipçinin bir parça dijital bilgiyi ele geçirmesine dayanır. Ancak her durumda, kurbanlarına karşı silah hâline getirdikleri şey bilgidir ve bunun olası birçok kaynağı vardır:

  • Veri aracıları ve insan arama siteleri. Bu siteler, adresinizi, telefon numaranızı, çalışma yerinizi ve ailenize ilişkin ayrıntıları çoğu zaman haberiniz olmadan toplayıp yeniden satar ve sık sık, hakkınızda profil oluşturan bir takipçinin en kolay başlangıç noktasıdır.
  • Fotoğraf ve konum üst verileri. Konum servisleri açıkken çekilen fotoğraflar, görsel üst verilerinde gömülü GPS koordinatları taşır. Takipçiler, tanışma uygulamalarındaki ve sosyal medyadaki fotoğrafların üst verilerini, kurbanların evlerini ve iş yerlerini tespit etmek için kullanmıştır.
  • Stalkerware. Bu, bir aygıta, genellikle üzerinde fiziksel erişimi olan biri tarafından kurulan ve istismarcının iletileri, aramaları, gezinmeyi ve konumu izlemesini sağlayan ticari izleme yazılımıdır.
  • Yeniden kullanılan ya da zayıf parolalar. Eski, alakasız bir hesaptan ele geçirilmiş tek bir parola, birisinin e-postanızı ya da sosyal medyanızı ele geçirmesine kapı açabilir.

Dijital ayak izinizi temizlemek, güvende kalabilmek için yapabileceğiniz en etkili şeydir.

Siber takibi tanıyın, ona yanıt verin, kendinizi ona karşı koruyun

Bu belirtileri fark ederseniz birisi sizi siber takip ediyor olabilir

Bu belirtileri fark ederseniz birisi sizi siber takip ediyor olabilir:

  • Aşırı yoğun gelen ya da ani dalga hâlinde ulaşan temas
  • Bulup çıkarmak gerçekten ciddi çaba gerektirecek kadar eski sosyal medya gönderileriyle etkileşim
  • Tehditler ya da şantaj, buna kişisel bilgileri veya görselleri yayma tehditleri de dahil
  • Hesaplarınıza ya da aygıtlarınıza erişim denemeleri ya da gerçek profili engelledikten sonra size ulaşan sahte bir profil
  • İstenmeyen cinsel içerikli iletiler

İstenmeyen ilginin takip edilmeye dönüştüğünün en net işareti, durmasını açıkça söylemenize rağmen temasın sürmesidir.

Birisi sizi siber takip ediyorsa ne yapmalısınız

Siber takip ediliyorsanız:

  1. Temasın istenmediğini söyleyen tek bir net, yazılı ileti gönderin ve ardından etkileşimi tamamen kesin.
  2. Her şeyi belgeleyin: tarihler, ekran görüntüleri, her olayın açıklamaları.
  3. Kişiyi temasın gerçekleştiği platforma bildirin.
  4. Kişiyi kullandığınız tüm kanallarda engelleyin.
  5. Bunu tek başınıza halletmek yerine güvendiğiniz kişilere haber verin.
  6. Devam ederse polise şikayette bulunun ve bir uzaklaştırma veya koruma kararı almayı düşünün.

Stalkerware hakkında bir not: Telefonunuzda stalkerware olduğundan şüpheleniyorsanız, onu kaldırmak yükleyen kişiyi uyarabilir ve durumu daha da kötüleştirebilir. Süren bir istismarcı ilişki içindeyseniz, harekete geçmeden önce aile içi şiddet danışmanından destek almak yararlı olabilir.

Stalkerware hakkında ayrıntılı açıklamayı Stalkerware’e Karşı Koalisyon(yeni pencere) sayfasında bulabilirsiniz.

Gizliliğinizi korumak için:

  • Kendiniz hakkında zaten nelerin bulunabilir olduğunu görmek için adınızı aratın ve veri simsarı ile kişi arama sitelerinden kaydınızı kaldırtın. (Not: Bu tek seferlik bir çözüm değildir, çünkü zamanla yeni kayıtlar yeniden ortaya çıkar.)
  • Çevrim içi gizlilik ayarlarınızı gözden geçirin ve fotoğrafların GPS verisi taşmaması için kameranızda ve uygulamalarınızda konum etiketlemeyi kapatın.
  • Bağlantınızı geri izlemeye çalışan herkesten genel konumunuzu saklamak için IP adresinizi gizlemek(yeni pencere) amacıyla bir VPN(yeni pencere) kullanın. Ancak bir VPN’in GPS verilerini gizlemeyeceğini veya bir hesaba isteyerek girdiğiniz bilgileri korumayacağını unutmayın.
  • Her hesap için benzersiz parolalar oluşturmak üzere bir parola yöneticisi kullanın ve ek bir güvenlik katmanı için iki adımlı doğrulamayı etkinleştirin.
  • Bir yere kaydolurken gerçek e-posta adresiniz yerine e-posta takma adları kullanın; böylece hizmetler ve veri simsarları yeni bir hesabı asla kimliğinize bağlayamaz.
  • Aygıtlarınızı stalkerware belirtileri açısından izleyin: hızlı pil tükenmesi, tanımadığınız uygulamalar veya sizin yapmadığınız izin değişiklikleri.

Gizlilik, siber takibe karşı en iyi savunmanızdır

Siber takip bir suçtur ve birçok ülke buna karşı hukuki bir yol sunar. Ancak yasa olayın ardından devreye girer; daha etkili adım, kişisel verilerinizi baştan bulunması zor hale getirmektir.

Bu, temel şeylerle başlar: gerçek adınıza bağlı olmayan bir e-posta adresi, bir takipçinin tahmin edemeyeceği veya eski bir ele geçirmeden yeniden kullanamayacağı parolalar ve sizi izleyen herkese konumunuzu yaymayan bir internet bağlantısı.

Proton’daki misyonumuz, gizliliğinizi büyük teknoloji şirketlerinin gözetiminden korumanıza yardımcı olmaktır. Ancak bunu yapmak aynı zamanda kişisel güvenliğinizi korumaya atılan iyi bir adımdır.