Jeśli Twój telefon zachowuje się nietypowo, na przykład zużycie danych nagle rośnie lub bateria szybko się rozładowuje, istnieje ryzyko, że został zainfekowany wirusem. Oto kilka typowych oznak zainfekowania telefonu, wskazówki, jak go wyczyścić, oraz sposoby na zabezpieczenie go w przyszłości.

Co to jest wirus w telefonie?

Wirus w telefonie to rodzaj oprogramowania zaprojektowanego z myślą o rozprzestrzenianiu się w plikach, aplikacjach i danych na Twoim telefonie. Gdy użytkownik otworzy zainfekowany plik, wirus może zainfekować hosta i zacząć się replikować, infekując inne pliki i urządzenia w taki sam sposób, w jaki wirus biologiczny zaraża innych ludzi mających kontakt z nosicielem.

Wiele osób używa pojęć „wirus” i „złośliwe oprogramowanie” zamiennie, ale wirus to rodzaj złośliwego oprogramowania(nowe okno). Złośliwe oprogramowanie to ogólne określenie oprogramowania, które kradnie, zakłóca lub usuwa dane, a także obejmuje takie zagrożenia jak ransomware i oprogramowanie szpiegujące.

Objawy świadczące o tym, że Twój telefon ma wirusa

Istnieje szereg symptomów, które mogą wskazywać na to, że Twój telefon ma wirusa.

Nietypowe problemy z wydajnością

  • Szybkie rozładowywanie baterii: poziom naładowania baterii nagle drastycznie spada bez zmiany Twoich nawyków użytkowania. 
  • Przegrzewanie się: Twój telefon jest gorący w dotyku, nawet gdy nie korzystasz z energochłonnych aplikacji, takich jak gry czy streaming wideo. 
  • Wolniejsze działanie: otwieranie aplikacji trwa długo, ekran główny się zawiesza, a telefon zacina się podczas przewijania lub pisania.

Złośliwe oprogramowanie często uruchamia ukryte procesy w tle, co rozładowuje baterię i spowalnia urządzenie. Jeśli Twój telefon działa wolno lub nagrzewa się, gdy nie wykonujesz zadań intensywnie obciążających procesor, jest to poważne ostrzeżenie.

Dziwna aktywność związana z przesyłaniem danych lub opłatami

  • Gwałtowny wzrost zużycia danych: odnotowujesz niewyjaśniony skok w zużyciu danych komórkowych lub Wi-Fi. 
  • Tajemnicze opłaty: Twój rachunek za telefon pokazuje niewysłane przez Ciebie wiadomości SMS premium, niespodziewane subskrypcje lub połączenia z nieznanymi numerami międzynarodowymi. 

Złośliwe oprogramowanie często wysyła dane do zdalnych serwerów lub przyłącza Twoje urządzenie do botnetu – grupy połączonych z internetem urządzeń, do których zabezpieczeń się włamano i które są kontrolowane przez osobę trzecią, często w celu przeprowadzania ataków DDoS(nowe okno).

Toll fraud(nowe okno) to rodzaj złośliwego oprogramowania, którego celem są głównie systemy Android. Użytkownicy są potajemnie zapisywani do usług SMS lub telefonicznych premium, co generuje koszty bez ich wiedzy i zgody.

Wyskakujące okna i reklamy

  • Nieoczekiwane reklamy: reklamy pojawiają się na ekranie głównym, wewnątrz aplikacji, w których nie powinno ich być, a nawet po zamknięciu przeglądarki. 

Te reklamy to najprawdopodobniej oprogramowanie typu adware, które może spowalniać Twoje urządzenie. Adware jest często pobierane automatycznie wraz z „darmowym” oprogramowaniem.

  • Fałszywe alerty bezpieczeństwa: widzisz wyskakujące okna i komunikaty informujące, że Twój telefon jest zainfekowany i nakłaniające Cię do pobrania aplikacji czyszczącej. 

Te alerty to niemal zawsze oszustwa mające na celu zainstalowanie dodatkowego złośliwego oprogramowania.

Anomalie w działaniu aplikacji

  • Nieznane aplikacje: zauważasz aplikacje zainstalowane na swoim urządzeniu, których pobierania nie pamiętasz.
  • Częste awarie aplikacji: zaufane aplikacje nagle zaczynają się wyłączać lub zawieszać.
  • Nietypowe uprawnienia: aplikacje żądają uprawnień, których nie potrzebują, takich jak dostęp do kontaktów, aparatu lub mikrofonu. 

Te nieprawidłowości mogą wskazywać, że złośliwe oprogramowanie podszywa się pod zaufane aplikacje, przejmuje zasoby systemowe lub próbuje uzyskać dostęp do Twoich prywatnych danych.

Problemy z siecią i łącznością

  • Wolne działanie internetu: Twoje połączenie wydaje się wolniejsze niż zwykle, nawet przy silnym sygnale Wi-Fi. 
  • Losowe restarty: Twój telefon samoczynnie uruchamia się ponownie bez Twojego udziału.

Ukryte procesy złośliwego oprogramowania często zużywają przepustowość łącza w celu przesyłania skradzionych danych lub przyłączenia się do botnetów, co powoduje spowolnienia i niestabilność systemu, prowadzące do nieoczekiwanych restartów.

Należy pamiętać, że wiele z tych problemów może być również spowodowanych starzeniem się sprzętu, błędami oprogramowania lub po prostu zbyt dużą liczbą aplikacji działających w tle, a nie wirusem. Niezależnie od przyczyny, możesz podjąć odpowiednie kroki, aby rozwiązać ten problem.

Jak sprawdzić, czy Twój telefon ma wirusa

Sprawdzanie obecności wirusów na telefonie z systemem Android

Google Play Protect(nowe okno) to Twoja pierwsza linia obrony przed wirusami i złośliwym oprogramowaniem na urządzeniach z systemem Android. Usługa Play Protect działa nieprzerwanie w tle i wykonuje kilka rodzajów automatycznych skanowań:

  • Skanowanie podczas instalowania aplikacji: za każdym razem, gdy instalujesz aplikację ze sklepu Google Play.
  • Okresowe skanowanie urządzenia: automatycznie i regularnie sprawdza wszystkie zainstalowane aplikacje (zazwyczaj codziennie lub co tydzień).
  • Ochrona w internecie: skanuje strony internetowe odwiedzane w przeglądarce Chrome pod kątem znanych zagrożeń.
  • Usuwanie szkodliwych aplikacji: może automatycznie odinstalować wykryte złośliwe oprogramowanie.

Automatyczne skanowania odbywają się tak długo, jak usługa Play Protect jest włączona, a na większości urządzeń jest ona włączona domyślnie.

Ręczne skanowanie Play Protect

Możesz uruchomić ręczne skanowanie w dowolnym momencie, wykonując następujące kroki:

1. Otwórz aplikację Google Play.

2. Kliknij ikonę swojego profilu.

3. Wybierz Play Protect.

4. Kliknij Skanuj, aby natychmiast uruchomić sprawdzanie.

Ręczne skanowanie Play Protect na telefonie z Androidem

To przydatne, jeśli niedawno zainstalowano aplikację spoza sklepu Google Play (tzw. sideloading) lub jeśli doświadczasz podejrzanego zachowania.

Chociaż Play Protect jest pomocny, nie jest niezawodny. Ponieważ nie jest to pełne narzędzie antywirusowe, może mieć trudności z rozpoznawaniem nowych wariantów złośliwego oprogramowania. W niektórych przypadkach może również dawać fałszywie negatywne wyniki.

Sprawdź uprawnienia aplikacji

Sprawdź, które aplikacje mają dostęp do Twoich informacji, korzystając z Menedżera uprawnień.

1. Przejdź do: Ustawienia → Bezpieczeństwo i prywatność → Więcej ustawień prywatności → Menedżer uprawnień.

2. Odbierz dostęp wszystkim aplikacjom, które go nie potrzebują.

Użyj aplikacji antywirusowej innej firmy

Możesz pobrać aplikacje antywirusowe i chroniące przed złośliwym oprogramowaniem ze sklepu Google Play. Upewnij się tylko, że pobierasz aplikacje od renomowanych dostawców. Więcej szczegółów znajdziesz poniżej w sekcji „Czy warto używać dodatkowego oprogramowania antywirusowego?”.

Skanowanie iPhone’a pod kątem wirusów

Ze względu na konstrukcję systemu iOS tradycyjne aplikacje antywirusowe, które skanują cały system plików pod kątem złośliwego oprogramowania, nie istnieją w App Store (a Apple i tak nie pozwoliłoby im działać w ten sposób). Zamiast tego architektura systemu iOS chroni Cię przed wirusami na telefonie, zapewniając, że:

  • Aplikacje działają w piaskownicy: każda aplikacja na iPhonie działa we własnej, odizolowanej piaskownicy. Aplikacja nie ma dostępu do plików, danych ani kodu innej aplikacji.
  • Aplikacje są weryfikowane: Apple ręcznie sprawdza każdą aplikację, zanim trafi ona do App Store. Choć czasami nieuczciwym twórcom udaje się przedostać, zdarza się to niezwykle rzadko.
  • Aplikacji nie można instalować z innych źródeł: poza UE(nowe okno) aplikacje można instalować wyłącznie z App Store, co drastycznie zmniejsza ryzyko infekcji (chyba że masz odblokowany telefon – jailbreak).

Aby przeprowadzić ręczną diagnostykę i czyszczenie, spróbuj wykonać następujące kroki:

Przeprowadź kontrolę bezpieczeństwa (iPhone z systemem iOS 16 lub nowszym)

Sprawdź, które osoby i aplikacje mają dostęp do Twoich informacji i urządzeń, korzystając z funkcji Kontrola bezpieczeństwa.

1. Przejdź do: Ustawienia → Prywatność i bezpieczeństwo → Kontrola bezpieczeństwa → Zarządzaj udostępnianiem i dostępem.

2. Postępuj zgodnie z instrukcjami, aby zresetować dostęp do swoich informacji lub nim zarządzać.

Przeprowadź kontrolę bezpieczeństwa w systemie iOS

Wyczyść dane Safari

To, co wygląda na złośliwe oprogramowanie, często jest „tylko” oprogramowaniem reklamowym (adware) lub przekierowaniami przeglądarki uwięzionymi w pamięci podręcznej Safari.

1. Przejdź do: Ustawienia →Aplikacje → Safari.

2. Przewiń w dół i kliknij Wymaż historię i dane witryn.

Usuwa to pliki cookies i skrypty w pamięci podręcznej, które mogą powodować wyskakujące okna.

Wymaż historię i dane witryn w systemie iOS

Sprawdź profile konfiguracji

Złośliwe oprogramowanie czasami instaluje profil konfiguracji, aby wymusić zmiany ustawień lub przekierować ruch sieciowy.

1. Przejdź do: Ustawienia → Ogólne → VPN i zarządzanie urządzeniami.

2. W tym miejscu:

  1. Jeśli nie widzisz żadnych profili, oznacza to, że na Twoim urządzeniu nie ma zainstalowanych żadnych profili zarządzania urządzeniem.
  2. Jeśli widzisz nieznane profile, wybierz profil, kliknij Usuń profil i postępuj zgodnie z instrukcjami, a następnie uruchom ponownie urządzenie. 

Przywróć ustawienia fabryczne

Jeśli nadal podejrzewasz obecność wirusa, możesz przywrócić ustawienia fabryczne telefonu(nowe okno). Spowoduje to całkowite wyczyszczenie telefonu i umożliwi ponowne skonfigurowanie go jako nowego.

Ostrzeżenie: przed przywróceniem ustawień fabrycznych wykonaj kroki zalecane przez Apple (nowe okno), aby upewnić się, że masz prawidłowo utworzoną kopię zapasową telefonu.

Czy warto używać dodatkowego oprogramowania antywirusowego?

Niezależnie od tego, czy masz urządzenie z systemem Android, czy iOS, dobre nawyki związane z bezpieczeństwem są ogólnie wystarczające, aby zapobiec wirusom na telefonie. Możesz jednak rozważyć dodatkowe oprogramowanie antywirusowe, jeśli:

  • często instalujesz aplikacje z innych źródeł niż oficjalne sklepy (urządzenia z systemem Android)
  • pobierasz pliki z niezaufanych źródeł
  • przetwarzasz na telefonie wrażliwe dane finansowe lub biznesowe
  • chcesz mieć dodatkowy spokój ducha

Popularne opcje to Bitdefender, Malwarebytes, Norton i Kaspersky.

Jeśli masz urządzenie z systemem Android, aplikacje te mogą aktywnie skanować pliki, monitorować zachowanie aplikacji i blokować złośliwe pobieranie w czasie rzeczywistym.

Jeśli jednak jesteś użytkownikiem iPhone’a, aplikacje te nie będą skanować w poszukiwaniu wirusów w tradycyjnym sensie. Zamiast tego koncentrują się głównie na ochronie sieci (blokowanie stron wyłudzających informacje), bezpieczeństwie Wi-Fi i monitorowaniu kradzieży tożsamości, dlatego użytkownicy iPhone’ów mogą woleć wybrać inne zabezpieczenia.

Jak chronić telefon przed wirusami

Maksymalizacja bezpieczeństwa telefonu wymaga wielowarstwowego podejścia. Połączenie wbudowanych zabezpieczeń telefonu z menadżerem haseł i VPN tworzy silną linię obrony przed wyłudzaniem informacji (phishingiem), kradzieżą danych logowania i inwigilacją sieci.

Skonfiguruj automatyczne aktualizacje

Automatyczne aktualizacje oprogramowania zapewniają, że firmy Apple i Google mogą szybko naprawiać krytyczne luki w zabezpieczeniach.

Aktualizacje oprogramowania iPhone’a

1. Wybierz Ustawienia → Ogólne → Uaktualnienia.

2. Włącz opcję Uaktualnienia automatyczne.

Możesz także włączyć uaktualnienia zabezpieczeń w tle, aby zapewnić dodatkową ochronę między aktualizacjami oprogramowania.

1. Wybierz Ustawienia → Prywatność i bezpieczeństwo → Ulepszenia bezpieczeństwa w tle.

2. Włącz Automatycznie instaluj.

Aktualizacje oprogramowania Android

1. Przejdź do: Ustawienia → System → Aktualizacja systemu i włącz automatyczne aktualizacje.

2. Wyłącz opcję Instaluj nieznane aplikacje (pozostaw to ustawienie wyłączone dla wszystkich aplikacji, chyba że jest to absolutnie konieczne).

Zainstaluj menadżer haseł

Menadżer haseł generuje i przechowuje unikalne, skomplikowane hasła dla każdego konta, eliminując największą pojedynczą przyczynę naruszeń: ponowne używanie haseł. Chroni również przed atakami typu credential stuffing i próbami wyłudzenia informacji, automatycznie uzupełniając dane logowania wyłącznie na zaufanych stronach.

Proton Pass chroni Twoje dane logowania za pomocą szyfrowania end-to-end o zerowej wiedzy i idzie o krok dalej, oferując wbudowane kody uwierzytelniania dwustopniowego (2FA), nieograniczoną liczbę aliasów hide-my-email chroniących Twoją tożsamość oraz Monitoring dark web, który ostrzega Cię, jeśli Twoje dane logowania wyciekną.

Zyskaj Proton Pass

Korzystaj z VPN

VPN szyfruje Twój ruch sieciowy, chroniąc go przed ISPs(nowe okno) i innymi podmiotami trzecimi. Ukrywa również Twój adres IP, dzięki czemu strony internetowe i elementy śledzące nie mogą Cię zidentyfikować ani profilować.

Proton VPN to oprogramowanie o otwartym kodzie źródłowym i podlegające niezależnym audytom, z rygorystyczną polityką braku przechowywania logów opartą na szwajcarskim prawie ochrony prywatności. Jeśli masz plan Plus, nasze rozwiązanie do filtrowania DNS NetShield Ad-blocker(nowe okno) może blokować połączenia z domenami zawierającymi oprogramowanie adware i złośliwe oprogramowanie.

Zyskaj Proton VPN Plus

Korzystaj z legalnych źródeł

Jeśli korzystasz z Androida, instaluj wyłącznie aplikacje dostępne w sklepie Google Play lub zaufanym sklepie z aplikacjami, takim jak F-droid(nowe okno). Jeśli musisz zainstalować aplikację z innego źródła (sideload), pobieraj pliki APK tylko z oficjalnej strony dewelopera i w miarę możliwości je weryfikuj. Jeśli korzystasz z iPhone’a, nie wykonuj jailbreaku telefonu. Naraża Cię to na działanie wirusów i innego złośliwego oprogramowania oraz unieważnia wiele zabezpieczeń, które w przeciwnym razie oferują produkty Apple.