Hoe u kunt zien of uw telefoon een virus heeft

Als uw telefoon zich ongebruikelijk gedraagt, zoals bij onverwachte pieken in het datagebruik of een snel leeglopende batterij, bestaat de kans dat deze een virus heeft. Hier zijn enkele van de duidelijke tekenen dat uw telefoon is geïnfecteerd, wat u kunt doen om deze op te schonen en hoe u ervoor kunt zorgen dat uw telefoon in de toekomst beschermd is.

• Wat is een telefoonvirus?
• Tekenen dat uw telefoon een virus heeft
• Hoe u kunt controleren of uw telefoon een virus heeft
• Moet u extra antivirussoftware gebruiken?
• Hoe u uw telefoon tegen virussen kunt beschermen

Wat is een telefoonvirus?

Een telefoonvirus is een type software dat is ontworpen om zich te verspreiden via de bestanden, apps en gegevens op uw telefoon. Zodra een gebruiker een geïnfecteerd bestand opent, kan het virus de host infecteren en zichzelf vermenigvuldigen, waardoor andere bestanden en apparaten op dezelfde manier worden geïnfecteerd als waarop een biologisch virus andere mensen infecteert die in contact komen met de host.

Veel mensen gebruiken de termen “virus” en “malware” door elkaar, maar een virus is een type malware(nieuw venster). Malware is een overkoemelende term voor software die gegevens steelt, verstoort of verwijdert, en omvat ook zaken als ransomware en spyware.

Tekenen dat uw telefoon een virus heeft

Er is een aantal symptomen dat erop kan wijzen dat uw telefoon een virus heeft.

Ongebruikelijke prestatieproblemen

• Snelle batterijleegloop: uw batterijduur is plotseling gedaald zonder dat uw gebruiksgewoonten zijn veranderd. 
• Oververhitting: uw telefoon voelt heet aan, zelfs wanneer u geen energie-intensieve apps zoals games of videostreaming gebruikt. 
• Trage prestaties: het openen van apps duurt lang, het startscherm loopt vast of uw telefoon heeft aanzienlijke vertraging bij het scrollen of typen.

Malware voert vaak verborgen achtergrondprocessen uit, waardoor uw batterij leegloopt en uw apparaat trager wordt. Als uw telefoon traag aanvoelt of warm wordt wanneer u geen processor-intensieve taken uitvoert, is dit een belangrijk waarschuwingssignaal.

Vreemde data- of factureringsactiviteit

• Piek in dataverbruik: u ervaart een onverklaarbare sprong in het verbruik van mobiele data of wifi. 
• Mysterieuze kosten: uw telefoonrekening toont premium SMS-berichten die u niet heeft verzonden, onverwachte abonnementen of oproepen naar onbekende internationale nummers. 

Malware verzendt vaak gegevens naar externe servers of voegt uw apparaat toe aan een botnet; een groep met internet verbonden apparaten die zijn gecompromitteerd en worden beheerd door een derde partij, vaak om DDoS-aanvallen(nieuw venster) uit te voeren.

Tarievenfraude(nieuw venster) is een type malware dat voornamelijk wordt gebruikt om Android-systemen aan te vallen. Gebruikers worden stiekem geabonneerd op premium SMS- of telefoondiensten, waardoor de kosten oplopen zonder dat zij hiervan op de hoogte zijn of hiermee hebben ingestemd.

Pop-ups en advertenties

• Onverwachte advertenties: er verschijnen pop-upadvertenties op uw startscherm, binnen apps waar ze niet horen, of zelfs wanneer uw browser is gesloten. 

Deze advertenties zijn waarschijnlijk wat bekendstaat als adware, en kunnen uw apparaat trager maken. Adware wordt vaak automatisch gedownload samen met ‘gratis’ software.

• Valse beveiligingswaarschuwingen: u ziet pop-ups en waarschuwingen waarin wordt beweerd dat uw telefoon geïnfecteerd is en waarin u wordt aangespoord om een ‘opschoon’-app te downloaden. 

Deze waarschuwingen zijn bijna altijd oplichterij die is ontworpen om meer malware te installeren.

Afwijkend gedrag van apps

• Onbekende apps: u merkt apps op die op uw apparaat zijn geïnstalleerd en waarvan u zich niet herinnert dat u ze heeft gedownload.
• Vaak crashende apps: legitieme apps beginnen onverwacht te crashen of vast te lopen.
• Ongebruikelijke machtigingen: apps vragen om machtigingen die ze niet nodig hebben, zoals toegang tot contacten, camera of microfoon. 

Deze onregelmatigheden kunnen erop wijzen dat kwaadaardige software zich voordoet als legitieme apps, systeembronnen kaapt of toegang zoekt tot uw privégegevens.

Netwerk- en verbindingsproblemen

• Trage internetsnelheden: uw verbinding lijkt trager dan normaal, zelfs op een sterk wifi-netwerk. 
• Willekeurige herstarts: uw telefoon herstart zichzelf zonder uw invoer.

Verborgen malwareprocessen verbruiken vaak uw bandbreedte om gestolen gegevens te verzenden of zich aan te sluiten bij botnets, wat leidt tot vertragingen en systeeminstabiliteit die onverwachte herstarts veroorzaken.

Er moet worden opgemerkt dat veel van deze problemen ook kunnen worden veroorzaakt door verouderde hardware, softwarefouten of simpelweg door te veel apps die op de achtergrond draaien, in plaats van door een virus. Ongeacht de oorzaak zijn er stappen die u kunt nemen om het onderliggende probleem op te lossen.

Hoe u kunt controleren of uw telefoon een virus heeft

Viruscontroles voor Android-telefoons

Google Play Protect(nieuw venster) is uw eerste verdedigingslinie tegen virussen en malware op Android-apparaten. Play Protect draait continu op de achtergrond en voert verschillende soorten automatische scans uit:

• Scan bij app-installatie: telkens wanneer u een app installeert vanuit de Google Play Store.
• Periodieke apparaatscan: controleert automatisch alle geïnstalleerde apps op regelmatige basis (meestal dagelijks of wekelijks).
• Webbescherming: scant websites die u bezoekt via Chrome op bekende bedreigingen.
• Verwijdering van schadelijke apps: kan gedetecteerde malware automatisch deïnstalleren.

Automatische scans vinden plaats zolang Play Protect is ingeschakeld, wat standaard het geval is op de meeste apparaten.

Handmatige Play Protect-scan

U kunt op elk gewenst moment een handmatige scan starten door deze stappen te volgen:

1. Open de Google Play Store-app.

2. Tik op uw profielpictogram.

3. Selecteer Play Protect.

4. Tik op Scannen om onmiddellijk een controle uit te voeren.

Dit is handig als u onlangs een app van buiten de Play Store heeft geïnstalleerd (bekend als sideloading) of als u verdacht gedrag ervaart.

Hoewel Play Protect nuttig is, is het niet waterdicht. Omdat het geen volwaardige antivirus-tool is, kan het moeite hebben om nieuwe malwarevarianten te herkennen. In sommige gevallen kan het ook vals-negatieve resultaten geven.

App-machtigingen controleren

Controleer welke apps toegang hebben tot uw gegevens door Machtigingenbeheer te gebruiken.

1. Ga naar Instellingen → Beveiliging en privacy → Meer privacyinstellingen → Machtigingenbeheer.

2. Trek de toegang in voor apps die dit niet nodig hebben.

Gebruik een antivirus-app van derden

U kunt antivirus- en anti-malware-apps downloaden uit de Play Store. Zorg er wel voor dat u alleen apps van betrouwbare aanbieders downloadt. Zie ‘Moet u extra antivirussoftware gebruiken?’ hieronder voor meer gegevens.

iPhone-viruscontrole

Vanwege de manier waarop iOS is ontworpen, bestaan er in de App Store geen traditionele antivirus-apps die uw hele bestandssysteem scannen op malware (en Apple zou sowieso niet toestaan dat ze op die manier werken). In plaats daarvan beschermt de architectuur van iOS u tegen telefoonvirussen door ervoor te zorgen dat:

• Apps bevinden zich in een sandbox: elke app op een iPhone draait in zijn eigen geïsoleerde sandbox. Een app heeft geen toegang tot de bestanden, gegevens of code van een andere app.
• Apps worden beoordeeld: Apple beoordeelt elke app handmatig voordat deze in de App Store terechtkomt. Hoewel kwaadwillenden er soms doorheen glippen, is dit uiterst zeldzaam.
• Apps kunnen niet worden gesideload: buiten de EU(nieuw venster) kunt u alleen apps installeren vanuit de App Store, wat het risico op infectie drastisch vermindert (tenzij u uw telefoon hebt gejailbreakt).

Probeer deze stappen om een handmatige diagnose en opschoning uit te voeren:

Voer een veiligheidscontrole uit (iPhone met iOS 16 of nieuwer)

Controleer welke personen en apps toegang hebben tot uw informatie en apparaten door Veiligheidscontrole te gebruiken.

1. Ga naar Instellingen → Privacy en beveiliging → Veiligheidscontrole → Beheer delen en toegang.

2. Volg de stappen om de toegang tot uw informatie te resetten of te beheren.

Safari-gegevens wissen

Wat op malware lijkt, is vaak ‘gewoon’ adware of browseromleidingen die vastzitten in uw Safari-cache.

1. Ga naar Instellingen →Apps → Safari.

2. Scrol omlaag en tik op Wis geschiedenis en websitedata.

Dit verwijdert cookies en gecachte scripts die mogelijk pop-ups veroorzaken.

Configuratieprofielen controleren

Malware installeert soms een configuratieprofiel om wijzigingen in de instellingen af te dwingen of verkeer om te leiden.

1. Ga naar Instellingen → Algemeen → VPN- en apparaatbeheer.

2. Vanaf hier:

1. Als u geen profielen ziet, zijn er geen apparaatbeheerprofielen op uw apparaat geïnstalleerd.
2. Als u wel onbekende profielen ziet, selecteert u het profiel, tikt u op Verwijder profiel en volgt u de instructies. Herstart vervolgens uw apparaat. 

Zet de fabrieksinstellingen terug

Als u nog steeds een virus vermoedt, kunt u uw telefoon herstellen naar de fabrieksinstellingen(nieuw venster). Hiermee wordt uw telefoon volledig gewist en kunt u deze weer als nieuw instellen.

Waarschuwing: volg vóór het resetten de door Apple aanbevolen stappen (nieuw venster)om ervoor te zorgen dat u een correcte back-up van uw telefoon hebt gemaakt.

Moet u extra antivirussoftware gebruiken?

Ongeacht of u een Android- of iOS-apparaat hebt, zijn goede beveiligingsgewoonten over het algemeen voldoende om telefoonvirussen te voorkomen. U kunt echter extra antivirussoftware overwegen als u:

• Vaak apps sideloadt (Android-apparaten)
• Bestanden downloadt van niet-vertrouwde bronnen
• Gevoelige financiële of zakelijke gegevens op uw telefoon verwerkt
• Extra gemoedsrust wilt

Populaire opties zijn onder andere Bitdefender, Malwarebytes, Norton en Kaspersky.

Als u een Android-apparaat hebt, kunnen deze apps actief bestanden scannen, app-gedrag monitoren en kwaadaardige downloads in realtime blokkeren.

Als u echter een iPhone-gebruiker bent, scannen deze apps niet op virussen in de traditionele zin van het woord. In plaats daarvan richten ze zich sterk op webbescherming (het blokkeren van phishingsites), wifi-beveiliging en het monitoren van identiteitsdiefstal, waardoor iPhone-gebruikers wellicht de voorkeur geven aan andere beschermingsmaatregelen.

Hoe u uw telefoon kunt beschermen tegen virussen

Het maximaliseren van de telefoonbeveiliging vereist een gelaagde aanpak. Het combineren van de ingebouwde beveiligingsmaatregelen van uw telefoon met een wachtwoordbeheerder en een VPN zorgt voor een sterke verdedigingslinie tegen phishing, diefstal van inloggegevens en netwerkbewaking.

Automatische updates instellen

Automatische software-updates zorgen ervoor dat Apple en Google kritieke kwetsbaarheden snel kunnen herstellen.

iPhone-software-updates

1. Selecteer Instellingen → Algemeen → Software-update.

2. Schakel Automatische updates in.

U kunt ook ‘Beveiligingsmaatregelen op de achtergrond’ inschakelen om extra bescherming te bieden tussen software-updates door.

1. Selecteer Instellingen → Privacy en beveiliging → Beveiligingsmaatregelen op de achtergrond.

2. Schakel Installeer automatisch in.

Android-software-updates

1. Ga naar Instellingen → Systeem → Systeemupdate en schakel automatische updates in.

2. Schakel Onbekende apps installeren uit (houd deze instelling uitgeschakeld voor alle apps, tenzij dit absoluut noodzakelijk is).

Installeer een wachtwoordbeheerder

Een wachtwoordbeheerder genereert en bewaart unieke, complexe wachtwoorden voor elk account, waardoor de grootste oorzaak van schendingen wordt weggenomen: hergebruik van wachtwoorden. Het beschermt ook tegen credential stuffing en phishing door inloggegevens alleen op legitieme sites automatisch in te vullen.

Proton Pass beschermt uw inloggegevens met zero-knowledge, end-to-end versleuteling en gaat nog verder met ingebouwde 2FA-authenticatorcodes, onbeperkte hide-my-email-aliassen om uw identiteit te beschermen, en Dark Web Monitoring die u waarschuwt als uw inloggegevens zijn gelekt.

Gebruik een VPN

Een VPN versleutelt uw internetverkeer en beschermt het tegen ISP’s(nieuw venster) en andere derden. Het verbergt ook uw IP-adres, zodat websites en trackers u niet kunnen identificeren of profileren.

Proton VPN is open-source en onafhankelijk gecontroleerd, met een strikt beleid zonder logboeken dat wordt ondersteund door de Zwitserse privacywetgeving. Als u een Plus-abonnement hebt, kan onze NetShield Ad-blocker(nieuw venster) DNS-filteroplossing verbindingen met adware- en malwaredomeinen blokkeren

Blijf legitiem

Als u Android gebruikt, beperk u dan tot apps die beschikbaar zijn in de Google Play Store of een betrouwbare app store zoals F-droid(nieuw venster). Als u toch een app moet sideloaden, download dan alleen APK’s van de officiële website van de ontwikkelaar en verifieer deze waar mogelijk. Als u een iPhone gebruikt, jailbreak uw telefoon dan niet. Dit stelt u bloot aan virussen en andere malware, en doet veel van de bescherming teniet die Apple-producten anders bieden.