Europa voelt zich steeds ongemakkelijker bij de technologische afhankelijkheid van de VS.

Uit een nieuw onderzoek van Proton blijkt dat maar liefst 74% van de Europese bedrijfsleiders vreest dat een Amerikaanse IP-beveiliging hun toegang tot technologie zal afsnijden. EU-wetgevers uiten dezelfde bezorgdheid.

“De VS heeft een echte ‘IP-beveiliging’(nieuw venster) in handen over essentiële technologieën en ze zijn meer dan bereid om deze te gebruiken,” zei Christophe Grudler, een Frans lid van het Europees Parlement.

Zijn Finse collega Aura Salla verwoordde het nog duidelijker: “Europa kan haar techstack niet blijven bouwen op toegang die door een buitenlandse overheid van de ene op de andere dag kan worden uitgeschakeld(nieuw venster). We moeten actie ondernemen om onze data en onze markt voornamelijk te reserveren voor Europese technologie om deze op te schalen en onze eigen geavanceerde AI te bouwen.”

En Henna Virkkunen, vicevoorzitter van de Europese Commissie voor technologische souvereiniteit, zei dat de EU wil dat gevoelige diensten en data in Europa worden beheerd — zonder dat een buitenlandse overheid of bedrijf een IP-beveiliging in handen heeft.

Maar wat is een technologische IP-beveiliging en waar maken EU-wetgevers zich zo’n zorgen over?

Wat is een technologische IP-beveiliging?

Een IP-beveiliging in een politieke context verwijst naar de bevoegdheid van de Amerikaanse regering om de toegang van een buitenlands bedrijf tot een techdienst te beperken of af te snijden.

De overheid kan een IP-beveiliging activeren via een besluit van de uitvoerende macht, zonder rechterlijk bevel of aanvullende goedkeuring. Het vereist alleen dat de relevante instantie de bevoegdheid uitoefent die het Congres al aan haar heeft gedelegeerd.

Waar zijn EU-wetgevers bang voor?

Gezien de diepe afhankelijkheid van Europese bedrijven van Amerikaanse techplatforms vormt een IP-beveiliging een existentieel risico. Uit onderzoek van Proton van vorig jaar bleek dat 74% van de Europese beursgenoteerde bedrijven Amerikaanse e-mailproviders gebruikt.

De angst is niet theoretisch. Drie recente gevallen tonen hoe dat er in de praktijk uitziet:

  • Exportcontroles op chips naar China. De VS beperkt welke Nvidia-chips aan China mogen worden verkocht, waarbij gebruik wordt gemaakt van de wetgeving inzake exportcontrole in plaats van een sanctielijst. Nvidia moest specifiek een vereenvoudigde chip ontwerpen, de H20, om onder de drempel te blijven, en zelfs die is sindsdien getroffen door verdere beperkingen. Het effect treft elk bedrijf aan het andere uiteinde van de chipleveringsketen: Chinese AI-bedrijven verliezen de toegang tot geavanceerde rekenkracht, en Nvidia heeft zelf verklaard dat de beperkingen het bedrijf miljarden aan gederfde omzet kosten. De beperking richt zich op een gehele productcategorie — chips boven een bepaalde capaciteit die naar een bepaalde bestemming gaan — en iedereen in die categorie wordt tegelijkertijd getroffen.
  • De Anthropic Mythos- en Fable-afsluiting. In juni 2026 heeft het Amerikaanse Ministerie van Handel Anthropic bevolen de toegang van buitenlandse staatsburgers af te snijden(nieuw venster) van de twee krachtigste AI-modellen, met een beroep op regels voor exportcontrole. Ook dit besluit noemde geen land of individu. Het trof alle buitenlandse staatsburgers tegelijk, waaronder bij geallieerde instellingen in Europa. Bedrijven die werkprocessen op die modellen hadden gebouwd, verloren de toegang zonder waarschuwing en zonder mogelijkheid om individueel bezwaar te maken. De VS heeft het bevel uiteindelijk ingetrokken, maar de regering-Trump blijft controle houden over geavanceerde AI-modellen(nieuw venster).
  • Sancties die de toegang tot Microsoft afsnijden. In februari 2025 heeft de VS sancties opgelegd aan de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof(nieuw venster) vanwege het onderzoek van het tribunaal naar de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Binnen enkele dagen verloor de hoofdaanklager, Karim Khan, de toegang tot zijn Microsoft-e-mailaccount. In tegenstelling tot de situaties met de chips en Anthropic, werkte dit via een specifieke aanwijzing op naam in plaats van een categorische beperking — maar het effect was hetzelfde: een Amerikaans bedrijf had juridisch geen andere keuze dan te voldoen, waardoor de activiteiten van een internationale instelling verstoord raakten.

Deze gevallen tonen hoe de commerciële export van Amerikaanse technologie volledig bij een Amerikaanse instantie ligt, en de getroffen bedrijven geen juridische mogelijkheid hebben om dit aan te vechten.

Hoe is een technologische IP-beveiliging überhaupt mogelijk?

Het kan snel worden geactiveerd via een van de twee Amerikaanse wetten.

  • De International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) stelt de president in staat om een nationale noodtoestand uit te roepen en geeft op basis daarvan het Ministerie van Financiën de bevoegdheid om een specifieke persoon of entiteit aan te wijzen. Zodra deze is aangewezen, wordt het voor elk Amerikaans bedrijf illegaal om zaken met hen te blijven doen — wat ook gebeurde toen Microsoft de toegang tot het e-mailaccount van de hoofdaanklager van het ICC afsneed.
  • De Export Control Reform Act (ECRA geeft het Ministerie van Handel de bevoegdheid om te voorkomen dat Amerikaanse technologie een vermelde bestemming, eindgebruik of categorie gebruikers bereikt — inclusief op basis van nationaliteit — zonder een individu te noemen. Dit is de bevoegdheid achter zowel de chipbeperkingen voor China als de afsluiting van Anthropic.

IEEPA heeft een specifiek doelwit op naam nodig, maar de ECRA kan in één beweging een hele categorie gebruikers beperken, waardoor het bevel van Anthropic elke buitenlandse staatsburger tegelijk trof in plaats van één bedrijf of land.

Wat kan Europa doen?

Op macroniveau zijn Europese leiders gericht op het verminderen van de afhankelijkheid zelf. De Cloud and AI Development Act van de Europese Commissie, aangekondigd in juni 2026, heeft tot doel gevoelige cloud- en AI-werklasten onder controle in de EU te brengen, in plaats van te vertrouwen op Amerikaanse providers daarvoor.

Daarnaast is de Chips Act 2.0(nieuw venster) bedoeld om de eigen halfgeleidercapaciteit van Europa op te bouwen, zodat de regio voor de hardware achter haar AI-ambities niet afhankelijk is van Nvidia of andere Amerikaanse chiptalenten. Beide lopen nog jaren achter op het veranderen van de onderliggende afhankelijkheid — souvereiniteitswetgeving vordert langzaam en de technologische basis van Europa heeft een grote achterstand in te halen.

In de tussentijd hoeven Europese bedrijven niet te wachten op Brussel. Zorgvuldiger providers kiezen — begrijpen welke diensten zich volledig binnen het juridische bereik van één bedrijf bevinden, en wat er gebeurt als die toegang van de ene op de andere dag verdwijnt — is iets wat een bedrijf vandaag al kan doen. Net als investeren in Europese oplossingen die data en activiteiten onder de rechtspraak van de EU houden, waar een Amerikaans decreet simpelweg niet reikt.

Wilt u meer weten over de vraag of Europa is voorbereid op een storing, een cyberaanval of een provider die de toegang volledig afsnijdt? Lees ons onderzoek in meerdere landen waarin oprichters, CEO’s en IT-directeuren worden gevraagd naar de effecten van technologische verstoringen op Europese bedrijven.